Pantsermeervallen

Pantsermeervallen

Pantsermeervallen zijn een geliefde groep vissen in de aquariumhobby. Je herkent ze direct aan hun stevige lichaam, dat bedekt is met beenplaten, net als een harnas. Deze vissen zijn echte bodembewoners die de bodem afzoeken naar voedselrestjes. Het zijn vreedzame en sociale scholenvissen die je het beste in een groep kunt houden. Populaire geslachten zoals Corydoras en Aspidoras maken deel uit van deze familie en zijn vaak de sterren van het gezelschapsaquarium. Door hun vriendelijke karakter en interessante gedrag zijn ze een aanwinst voor zowel beginnende als ervaren aquariumhouders.

Naam en betekenis

De familie van de Pantsermeervallen is in 1838 officieel beschreven door de bioloog Charles Lucien Bonaparte. De wetenschappelijke naam die hij aan de familie gaf, is afgeleid van twee woorden uit het Oudgrieks: “Kallis”, wat “mooi” betekent, en “ichthys”, wat “vis” betekent. De naam betekent dus letterlijk “mooie vissen”.

Deze vissen behoren tot de orde van de meervalachtigen (Siluriformes). De familie is zelf weer onderverdeeld in twee groepen, de onderfamilies Callichthyinae en Corydoradinae. Vooral de tweede groep is wereldwijd ontzettend populair in de aquariumhobby, omdat hier de meeste kleine, vreedzame en kleurrijke soorten in zitten die we kennen, zoals de Corydoras en Aspidoras.

Een leuk feitje: de naam van het bekendste geslacht, Corydoras, betekent “helmhuid” (Cory = helm, doras = huid). Dit verwijst prachtig naar de beenplaten die hun lichaam beschermen, net een harnas! In 2024 heeft er een belangrijke wetenschappelijke herindeling plaatsgevonden, waardoor veel bekende Corydoras-soorten nu in andere geslachten zijn geplaatst.

Kenmerken

Pantsermeervallen zijn direct te herkennen aan hun meest opvallende eigenschap: in plaats van schubben hebben ze twee rijen benige platen die hun lichaam beschermen als een soort harnas. Aan dit natuurlijke pantser danken ze dan ook hun Nederlandse naam. Hun lichaam is aan de onderkant afgeplat, wat perfect is voor een leven op de bodem. De grootte varieert flink per soort, van slechts 2 centimeter tot wel 24 centimeter.

Rond hun naar beneden gerichte bek hebben ze baarddraden, meestal drie paar, die ze gebruiken als tastorganen om in de bodem naar voedsel te zoeken. De meeste soorten hebben een zilverachtige, witte of gele basiskleur met een patroon van stippen, strepen of vlekken.

Een heel bijzonder kenmerk is hun vermogen om lucht te happen aan het wateroppervlak. Ze kunnen zuurstof opnemen via hun darmen, een slimme aanpassing die hen helpt te overleven in zuurstofarm water. Deze lucht in de darmen helpt ook bij hun drijfvermogen.

Tot slot is het goed om te weten dat sommige Corydoras-soorten een giftige stof kunnen afscheiden via de stekels in hun vinnen als ze gestrest zijn. Dit is niet gevaarlijk voor mensen, maar een prik kan wel pijnlijk zijn. Wees dus voorzichtig bij het vangen.

Herkomst

Pantsermeervallen komen oorspronkelijk uit Zuid-Amerika. Hun verspreidingsgebied is enorm en strekt zich uit over bijna het hele continent, van Trinidad in het noorden tot aan het noorden van Argentinië. Je vindt ze in vrijwel alle grote riviersystemen, zoals de Amazone, de Orinoco en de Paraná–Paraguay rivieren. Eén soort is zelfs te vinden in Midden-Amerika, in een paar rivieren in Panama.

Wat deze vissen zo succesvol maakt, is hun enorme aanpassingsvermogen. Ze leven in de meest uiteenlopende watertypes. Dit varieert van kleine, heldere en snelstromende beekjes tot grote, modderige rivieren en zelfs overstroomde gebieden en moerassige poelen waar het water bijna stilstaat en heel weinig zuurstof bevat

De meeste populaire aquariumsoorten, zoals die uit het geslacht Corydoras, leven meestal niet in de grote, woeste hoofdrivieren. Je vindt ze juist in de rustigere en ondiepere wateren zoals kleine zijriviertjes, beekjes en poelen met een zachte bodem van zand of modder.

Gedrag

Pantsermeervallen zijn actieve en sociale vissen met een paar heel typische gedragingen. Het is leuk om te weten wat normaal is, zodat je volop van ze kunt genieten in je aquarium.

• Echte groepsdieren: Het allerbelangrijkste om te onthouden is dat dit echte groepsdieren zijn. In de natuur leven ze in scholen, soms zelfs met verschillende soorten door elkaar. Houd ze daarom in het aquarium altijd in een groep van minimaal zes, maar liever nog meer. Alleen voelen ze zich niet veilig en zullen ze zich verstoppen. In een groep laten ze hun natuurlijke, levendige gedrag zien en voelen ze zich op hun gemak.
• Actieve bodembewoners: Het grootste deel van de dag zijn ze op de bodem te vinden. Met hun gevoelige baarddraden zijn ze constant bezig de bodem af te zoeken naar voedselrestjes en andere lekkernijen. Dit wroeten in het zand is fascinerend om te zien. Hoewel ze in de natuur vaak in de schemering of ‘s nachts actief zijn, zijn veel soorten in het aquarium ook overdag lekker bezig.
• Lucht happen: Een heel bijzonder gedrag is het luchthappen. Je zult ze af en toe als een speer naar het wateroppervlak zien schieten, een teug lucht nemen en meteen weer naar beneden duiken. Dit is volkomen normaal! Ze hebben een speciale aanpassing waardoor ze via hun darmen zuurstof uit de lucht kunnen opnemen. Dit helpt hen overleven in water dat soms zuurstofarm is. Let wel op: als je vissen dit extreem vaak doen, kan het een teken zijn dat de waterkwaliteit niet goed is of dat er te weinig zuurstof in het water zit.
• De ‘Cory-dans’: Soms zie je de vissen druk op en neer langs de ruiten zwemmen. Dit wordt ook wel de ‘Cory-dans’ genoemd en is meestal gewoon een teken van verkennen, speelsheid of paargedrag. Het is dus zelden een teken van stress.

Samengevat zijn het vreedzame en levendige bodembewoners die het aquarium echt tot leven brengen. Ze laten andere vissen volledig met rust en zijn een perfecte aanvulling voor bijna elk gezelschapsaquarium.

Soorten Pantsermeervallen

Hieronder vind je de vissoorten die behoren tot de Pantsermeervallen: