Corydoras

Corydoras

Corydoras is een heel bekend en geliefd geslacht van bodemvissen die oorspronkelijk uit Zuid-Amerika komen. Ze behoren tot de familie van de pantsermeervallen (Callichthyidae) en zijn favoriet in veel gezelschapsaquaria. Deze vissen staan bekend om hun vreedzame karakter, interessante gedrag en het feit dat het echte groepsdieren zijn die in een school gehouden moeten worden. Ze hebben benige platen op hun lichaam als een soort pantser, wat hen beschermt tegen roofdieren.

Heel belangrijk om te weten is dat dit geslacht in juni 2024 een grote wetenschappelijke update heeft gekregen. Veel vissen die we jarenlang ‘Corydoras’ noemden, hebben nu een andere geslachtsnaam gekregen. Denk bijvoorbeeld aan de populaire Corydoras paleatus of sterbai, die nu officieel tot het geslacht Hoplisoma behoren. Dit artikel gaat over het geslacht Corydoras zoals het nu, na deze herziening, is gedefinieerd, wat voornamelijk de langsnuitige soorten omvat.

Naam en betekenis

Laten we eens dieper in de naam duiken. Het geslacht Corydoras is al heel lang bekend en werd voor het eerst wetenschappelijk beschreven in 1803 door de Franse natuuronderzoeker Bernard Germain de Lacépède. Deze vissen horen bij de familie Callichthyidae, die we in het Nederlands de Pantsermeervallen noemen.

De naam Corydoras zelf is een combinatie van twee Griekse woorden: ‘Cory’, wat ‘helm’ betekent, en ‘doras’, wat ‘huid’ of ‘pantser’ betekent. Als je ze samenvoegt, krijg je dus zoiets als ‘helmhuid’ of ‘gepantserde huid’. Deze naam is perfect gekozen, want hij verwijst naar de dubbele rij benige platen op hun flanken die als een soort harnas dienen. Hierdoor hebben ze geen schubben nodig voor bescherming.

Een belangrijke update in 2024

Nu komt een heel belangrijk en recent punt. Jarenlang was Corydoras een enorm groot geslacht met honderden soorten. Maar in juni 2024 is er groot nieuws gekomen uit de wetenschappelijke wereld. Na uitgebreid DNA-onderzoek (gepubliceerd door Angelica et al.) is gebleken dat de vissen binnen dit geslacht niet allemaal zo nauw aan elkaar verwant waren als gedacht.

Daarom is het geslacht opgesplitst. Veel bekende soorten die je misschien al jaren in je aquarium hebt, heten nu officieel anders. Denk aan de populaire Gevlekte pantsermeerval (Corydoras paleatus), de Bronzen pantsermeerval (Corydoras aeneus), en Sterba’s pantsermeerval (Corydoras sterbai). Deze zijn allemaal verhuisd naar het geslacht Hoplisoma.

Het geslacht Corydoras zoals we dat nu kennen (wetenschappers noemen dit Corydoras sensu stricto), omvat vooral de langsnuitige soorten. In dit artikel richten we ons op de kenmerken van dit ‘nieuwe’, meer specifieke geslacht Corydoras.

Kenmerken

Als je een Corydoras uit het ‘nieuwe’ geslacht ziet, vallen een paar dingen direct op. Ze zijn een perfect voorbeeld van hoe vissen zich aanpassen aan hun omgeving.

• De lange snuit (het belangrijkste kenmerk): Het meest duidelijke kenmerk van de vissen die nu nog tot het geslacht Corydoras behoren, is hun langwerpige snuit. Wetenschappers noemen dit de ‘zadelneus’ groep. Deze vorm is ideaal om dieper in de zanderige of modderige bodem te woelen op zoek naar voedsel. Dit is het grote verschil met de kortsnuitige soorten (zoals de bekende paleatus en aeneus), die nu in andere geslachten zoals Hoplisoma zijn geplaatst.
• Het pantser: Net als alle pantsermeervallen hebben Corydoras geen schubben, maar twee rijen benige platen die over hun flanken lopen. Dit werkt als een soort harnas en beschermt hen tegen roofdieren. De naam Corydoras (helmhuid) verwijst hier ook direct naar. Pas wel op: de borst- en rugvinnen hebben een scherpe, harde eerste vinstralen die pijnlijk kunnen prikken en makkelijk in een schepnetje blijven haken.
• Gevoelige baarddraden: Rond hun bek hebben ze een set zeer gevoelige baarddraden. Deze gebruiken ze als een soort tast- en smaakorganen om wormpjes, insectenlarven en ander eetbaars in de bodem op te sporen. Deze baarddraden zijn kwetsbaar. Als de vissen op een scherpe bodem (zoals scherp grind) of in een vervuilde bodem worden gehouden, kunnen de baarddraden ontsteken, beschadigen of zelfs helemaal verdwijnen.
• Darmademhaling: Een heel bijzondere eigenschap is dat Corydoras de mogelijkheid hebben om atmosferische lucht te ademen. Ze zwemmen dan razendsnel naar het wateroppervlak, happen lucht en duiken direct weer naar beneden. De zuurstof wordt via een speciaal stukje darm in het bloed opgenomen. Dit is een overlevingsmechanisme voor zuurstofarme omstandigheden in de natuur. Het is dus normaal gedrag in het aquarium, maar als je vissen dit extreem vaak doen, kan het een teken zijn dat de waterkwaliteit niet op orde is.
• Grootte: Er is veel variatie in grootte, maar veel van de langsnuitige Corydoras-soorten kunnen wat groter worden dan hun kortsnuitige ex-familieleden. Sommige soorten, zoals de Corydoras narcissus, kunnen een lengte van wel 7,5 centimeter bereiken.
• Verschil tussen man en vrouw: Het verschil is het best te zien als je de vissen van bovenaf bekijkt. De vrouwtjes zijn over het algemeen wat groter en vooral breder en ronder gebouwd dan de slankere mannetjes. Dit is zeker te zien als een vrouwtje vol eitjes zit. De rugvin van de man is ook wat puntiger dan de meer afgeronde rugvin van de vrouw.

Herkomst

Corydoras komen oorspronkelijk uit Zuid-Amerika. Het verspreidingsgebied van de hele familie pantsermeervallen is enorm groot en strekt zich uit van Trinidad in het noorden tot aan het stroomgebied van de Río de la Plata in het noorden van Argentinië, ten oosten van het Andesgebergte.

Hoewel de familie dus wijdverspreid is, hebben de individuele Corydoras-soorten vaak een veel beperkter, eigen leefgebied. Ze leven niet in de grote, snelstromende hoofdrivieren, maar juist in de rustigere wateren. Je vindt ze meestal in:

• Kleine, langzaam stromende tot bijna stilstaande beekjes en riviertjes.
• Ondiepe en vaak wat troebele wateren.
• Moerassen en poelen die verbonden zijn met de rivieren.

De oevers van deze wateren zijn doorgaans dicht begroeid met planten, wat voor de vissen beschutting biedt. De bodem bestaat meestal uit zand, fijn grind of detritus (een laag van rottende bladeren, takjes en ander organisch materiaal), waarin ze met hun lange snuit en gevoelige baarddraden naar voedsel zoeken. Het water is over het algemeen zacht en heeft een neutrale tot lichtzure pH-waarde. Belangrijk is dat het echte zoetwatervissen zijn; ze kunnen niet zo goed tegen zout en komen dan ook niet voor in gebieden met getijdeninvloeden.

Gedrag

Corydoras zijn ontzettend leuke en actieve vissen om naar te kijken. Ze hebben een paar typische gedragingen die goed zijn om te kennen, zodat je weet of je vissen zich prettig voelen.

• Echte groepsdieren: Het allerbelangrijkste om te weten is dat Corydoras sociale scholenvissen zijn. Ze voelen zich alleen veilig en gelukkig in een groep van minimaal 6 soortgenoten. Houd ze dus nooit alleen! In een groep zie je hun natuurlijke gedrag het best. Ze scharrelen samen over de bodem en rusten ook vaak in een groepje bij elkaar.
• Bodem-scharrelaars: Het grootste deel van de dag zijn ze druk bezig met het omwoelen van de bodem. Met hun gevoelige baarddraden en lange snuit zoeken ze non-stop naar voedselrestjes, wormpjes en ander lekkers. Het is een prachtig gezicht om te zien hoe ze de bodem afzoeken.
• De ‘Cory-dans’: Een gedrag dat nieuwe eigenaren soms zorgen baart, is het op en neer zwemmen langs het aquariumglas. Dit wordt ook wel de ‘Cory-dans’ genoemd. Meestal is dit volkomen normaal gedrag en geen teken van stress. Vissen doen dit vaak als ze net in een nieuw aquarium zijn geplaatst om hun omgeving te verkennen. Soms ‘spelen’ ze ook in de stroming van het filter of is het een teken dat ze in paaistemming komen, waarbij mannetjes achter een vrouwtje aanjagen.
• Even lucht happen: Zoals eerder genoemd, hebben Corydoras darmademhaling. Het is dus normaal dat je ze af en toe als een speer naar het wateroppervlak ziet schieten voor een teugje lucht, om daarna meteen weer naar beneden te duiken. Doen ze dit echter heel vaak en constant, dan kan het een teken zijn van zuurstofgebrek of slechte waterkwaliteit.
• Rusten en ‘dood spelen’: Tussen al het drukke gedrag door hebben ze ook hun rustmomenten. Ze kunnen dan stil op de bodem of op een groot plantenblad liggen. Soms liggen ze zelfs een beetje op hun zij, wat eruit kan zien alsof ze ‘dood spelen’. Dit is meestal van korte duur en volkomen normaal rustgedrag.
• Wanneer moet je je zorgen maken? Gestrest of ziek gedrag ziet er anders uit. Let op als je vissen constant aan het oppervlak hangen en naar lucht happen, heel lusteloos zijn en zich alleen maar verstoppen, niet meer eten, of heel snel ademen.

Corydoras soorten

Hieronder vind je de Corydoras soorten die we hebben opgenomen in onze database: