Paracheirodon innesi – Neon Tetra

Paracheirodon innesi – Neon Tetra

De wetenschappelijke naam van de Neon Tetra is Paracheirodon innesi. Deze soort werd voor het eerst beschreven in 1936 door de Amerikaanse ichtyoloog George S. Myers. De Nederlandse naam, Neon Tetra, is afgeleid van de opvallende, neonachtige blauwe en rode strepen die over het lichaam van de vis lopen, wat doet denken aan neonverlichting.

De geslachtsnaam Paracheirodon is afgeleid van het Grieks: ‘para’ betekent ‘bijna’ of ‘onecht’, ‘cheir’ verwijst naar ‘handvormig’ en ‘odous’ betekent ‘tand’. De soortnaam ‘innesi’ is een eerbetoon aan William Thornton Innes (1874-1969), een Amerikaanse aquarist, auteur en uitgever die een belangrijke rol speelde in de popularisering van aquariumvissen. De Neon Tetra werd oorspronkelijk geclassificeerd onder het geslacht Hyphessobrycon, en een bekend wetenschappelijk synoniem is dan ook Hyphessobrycon innesi.

De Neon Tetra behoort tot de familie Acestrorhamphidae, binnen de orde van de Characiformes. Deze vis werd sinds de jaren ’30 van de vorige eeuw in de aquariumhobby geïntroduceerd en is sindsdien een van de meest populaire aquariumvissen ter wereld gebleven.

Beschrijving

De Neon Tetra (Paracheirodon innesi) is een kleine, vreedzame scholenvis die wereldwijd geliefd is in de aquariumhobby. Het meest kenmerkende aspect van deze vis zijn de levendige kleuren. Een horizontale, fluorescerende blauwe streep loopt van de neus over het oog tot aan de staartvin. Onder deze blauwe streep bevindt zich een helderrode streep die ongeveer vanaf het midden van het lichaam tot aan de staartvin loopt. Deze kleurencombinatie, die doet denken aan neonverlichting, heeft de vis zijn Nederlandse naam gegeven.

De maximale totale lengte van de Neon Tetra is ongeveer 4 tot 5 centimeter. Een belangrijk visueel onderscheid met de Kardinaal Tetra is de rode band: bij de Neon Tetra begint deze pas halverwege het lichaam en eindigt deze in de staartvin, terwijl de Kardinaal Tetra een doorlopende rode band over de gehele lengte van het lichaam heeft, tot aan de kieuwen. Daarnaast zijn Kardinaal Tetras doorgaans iets groter en hebben ze een bruinige rug, terwijl Neon Tetras een staalgrijze rug hebben.

Qua temperament is de Neon Tetra een vreedzame vis die het best tot zijn recht komt in een school van minimaal zes tot tien exemplaren. Solitair gehouden exemplaren kunnen gestrest raken en zich terugtrekken. Ze zwemmen voornamelijk in de middelste waterlagen van het aquarium en zijn overdag het meest actief. De Neon Tetra heeft een slank, torpedo-vormig lichaam. De kleuren van de Neon Tetra kunnen vervagen wanneer de vis gestrest, ziek is of ‘s nachts rust. Jonge Neon Tetras zijn bleker dan volwassen dieren en ontwikkelen hun volle kleur pas na enkele weken.

Er zijn door kwekers verschillende varianten van de Neon Tetra ontwikkeld, zoals de langvin-variant met langere vinnen, de albino-variant met een bleke lichaamskleur en rode ogen, de diamantkop-variant met een ruitvormige kop, de gouden-variant die lijkt op de albino maar met meer kleur, en de zwarte Neon Tetra met een zilveren lichaam en een verticale zwarte streep.

Mannelijke Neon Tetras zijn doorgaans kleiner en slanker dan vrouwelijke exemplaren. Vrouwtjes hebben een vollere buik, zelfs als ze geen eieren dragen, en hun blauwe streep kan iets naar boven toe gebogen zijn vanwege hun bredere lichaamsvorm.

De levensverwachting van een Neon Tetra in een goed onderhouden aquarium kan variëren van 5 tot 10 jaar.

Biotoop

De Neon Tetra is een zoetwatervis die oorspronkelijk afkomstig is uit Zuid-Amerika, met name uit de Amazonebekken. Ze worden aangetroffen in de zwartwater- en helderwaterstromen van de bovenlopen van de Amazone, voornamelijk in de regio’s van Peru, Colombia en Brazilië. Specifieker komt de Neon Tetra voor in de stroomgebieden van de volgende grote rivieren.

• Rio Solimões (Brazilië): Dit is een van de belangrijkste rivieren waar de Neon Tetra wordt aangetroffen . De Rio Solimões is een van de twee hoofdrivieren die samen de Amazone vormen.
• Amazone (Brazilië, Peru, Colombia): De Neon Tetra bewoont de zijtakken en kleinere stroompjes die uitmonden in de Amazone en haar grotere zijrivieren.

In hun natuurlijke habitat bewonen Neon Tetras voornamelijk de kleinere, rustige stroompjes en zijtakken van deze rivieren. Deze wateren zijn vaak donker gekleurd door de aanwezigheid van humus- en fulvozuren, afkomstig van ontbindend plantaardig materiaal zoals bladeren en wortels. Deze organische stoffen verzuren het water, waardoor de pH kan dalen tot waarden rond de 5,0 tot 6,0, en het water zacht wordt met weinig mineralen. De bodem van deze biotoop is doorgaans bedekt met wortels, takken en afgevallen bladeren, wat zorgt voor veel schuilplaatsen en een natuurlijke omgeving.

De donkere kleur van het water, veroorzaakt door de humus- en fulvozuren, heeft invloed op hoe de Neon Tetra wordt waargenomen. In dit donkere water, dat korte golflengtes (zoals blauw) selectief absorbeert, zijn de levendige kleuren van de Neon Tetra minder opvallend dan in helder water. Dit kan een aanpassing zijn om roofdieren te ontwijken. Onderzoek suggereert dat de felle kleuren, met name de blauwe streep, een spiegelbeeld kunnen projecteren op de onderkant van het wateroppervlak. Dit kan roofdieren afleiden, waardoor de echte vis minder opvalt. De Neon Tetra kan zijn kleuren aanpassen aan de omstandigheden; in donkerder water worden de kleuren donkerder, en in helderder water lichter, wat helpt bij camouflage.

Dieet

Paracheirodon innesi is een omnivoor, wat betekent dat ze zowel dierlijk als plantaardig materiaal eten. In hun natuurlijke habitat in de Amazonebekken bestaat hun dieet uit een gevarieerde selectie van voedselbronnen die beschikbaar zijn in hun omgeving. Dit omvat insectenlarven, kleine insecten, algen en ander plantaardig materiaal.

Om de gezondheid en vitaliteit van Neon Tetras in een aquarium te bevorderen, is het belangrijk om hun dieet zo veel mogelijk te laten lijken op wat ze in het wild zouden eten. Een goede basisvoeding bestaat uit hoogwaardige visvlokken die verrijkt zijn met vitaminen en mineralen. Het is echter essentieel om dit dieet aan te vullen met levend of diepvriesvoer, bij voorkeur meerdere keren per week. Geschikte opties zijn onder andere muggenlarven, watervlooien (Daphnia), tubifex en artemia. Het is belangrijk om dit levende voer in kleine stukjes te snijden, zodat de Neon Tetras met hun kleine bekjes geen problemen ondervinden bij het inslikken.

Naast dierlijk voedsel is het ook belangrijk om ervoor te zorgen dat ze voldoende plantaardig voedsel binnenkrijgen. Dit kan worden aangeboden in de vorm van algenwafels, of zelfs kleine stukjes groenten zoals komkommer, geblancheerde groenten en dergelijke, die tot drie keer per week gevoerd kunnen worden.

Neon Tetras moeten vanaf ongeveer zes maanden oud tweemaal daags gevoerd worden. Het is belangrijk om slechts zoveel voer te geven als de vissen binnen twee minuten kunnen opeten. Overvoeding moet absoluut worden vermeden, aangezien onopgegeten voer zal bederven in het aquarium. Dit kan leiden tot watervervuiling, wat de waterkwaliteit negatief beïnvloedt en gezondheidsproblemen kan veroorzaken bij de vissen, waaronder een verhoogd risico op ziektes. Het regelmatig verwijderen van overgebleven voer is daarom een essentieel onderdeel van goed aquariumonderhoud.

Het Aquarium voor de Neon Tetra

Om Neon Tetras een comfortabel en gezond leven te bieden in een aquarium, is de juiste inrichting en waterkwaliteit van groot belang. Het zijn scholenvissen en gedijen het best in groepen van minimaal 10 exemplaren. Een aquarium van minimaal 60 centimeter lengte wordt aanbevolen om voldoende zwemruimte te bieden en het natuurlijke schoolgedrag te stimuleren.

Gebruik bij voorkeur een donkerdere bodem, omdat dit de kleuren van de Neon Tetra beter doet uitkomen en hen een gevoel van veiligheid geeft. Een goede beplanting is belangrijk; planten bieden schuilplaatsen waar de vissen zich terug kunnen trekken wanneer ze zich onzeker voelen, en ze helpen bij het creëren van een natuurlijke omgeving die lijkt op hun biotoop. Planten die goed gedijen in zacht, zuur water en met minder licht, zoals die in hun natuurlijke habitat voorkomen, zijn ideaal. Voorbeelden hiervan zijn:

• Stengelplanten: Waterpest, waternavel, waterhondskruid en vallisneria groeien snel en hebben weinig onderhoud nodig.
• Rozetplanten: Amazonezwaardplanten en Cryptocoryne soorten zijn goede keuzes.
• Epifyten: Javamos kan aan hout of stenen worden gebonden.
• Drijfplanten: Drijfplanten zoals eendenkroos (Lemna minor) en rode rivierplant (Rotala rotundifolia – hoewel dit ook een stengelplant is die kan drijven) kunnen helpen om het licht te dimmen, wat de Neon Tetra prettig vindt .

Naast planten kunnen stukken drijfhout ook bijdragen aan een geschikte inrichting. Drijfhout geeft tannines af aan het water, wat helpt om de pH te verlagen en het water te verzuren, wat de Neon Tetra ten goede komt. Het is belangrijk om op de voorgrond wat zwemruimte vrij te houden, zodat het interessante schoolgedrag van de vissen goed te observeren is.

Waterwaarden

De Neon Tetra stelt prijs op zuiver water, dus regelmatig water verversen is noodzakelijk. De ideale waterwaarden zijn licht zuur, met een pH tussen 6.5 en 7.0, hoewel ze ook iets hogere of lagere waarden kunnen tolereren. Een GH-waarde (hardheid) tussen 5 en 8 wordt aanbevolen. De temperatuur kan variëren tussen 20 en 26 graden Celsius.

Medebewoners

Gezien hun kleine formaat (maximaal 4-5 cm) en vreedzame aard, is het belangrijk om de Neon Tetra niet te houden met grotere, roofzuchtige vissen. Dit geldt met name voor cichliden, waaronder ook maanvissen vallen, die de Neon Tetras als prooi kunnen zien. Andere geschikte aquariumgenoten zijn vreedzame vissen van vergelijkbare grootte, zoals andere kleine tetrasoorten (mits de waterwaarden overeenkomen), kleine corydoras-soorten, en vreedzame dwergcichliden. Ook garnalen zoals spookgarnalen en slakken zoals mystery snails kunnen goede, niet-visuele metgezellen zijn.

Het is een scholenvis die het best tot zijn recht komt in wat grotere groepen van minimaal 10 stuks. Een wat donkerdere bodem en een goede beplanting zorgt ervoor dat deze kleine soort zich op zijn gemak kan voelen. Vergeet niet op de voorgrond wat zwemruimte over te houden zodat je het interessante gedrag van het vormen van school kunt bewonderen.

Gezien de maximale grootte van 4 a 5 centimeter is het niet aan te bevelen deze soort te houden met wat grotere visetende cichliden. Dit geldt dus ook voor de maanvissen. Velen vergeten dat ook maanvissen jagers zijn. Zij zien de kleinere Paracheirodon innesi dan ook als een lekker hapje.

Net als alle andere vissen is regelmatig water verversen noodzakelijk aangezien ze zeer gesteld zijn op zuiver water. Het water hoort licht zuur te zijn pH 6.5 – 7 maar iets erboven of eronder zal meestal geen problemen geven.

Kweekaquarium en Conditioneren

Het kweken van Neon Tetras (Paracheirodon innesi) kan een uitdagende, maar lonende onderneming zijn . Hoewel het eenvoudiger is dan het kweken van Kardinaal Tetras, vereist het specifieke watercondities die afwijken van een standaard gezelschapsaquarium .

Het Kweekaquarium

Voor succesvolle kweek is een apart kweekaquarium essentieel . Dit aquarium moet voldoen aan de specifieke behoeften van de Neon Tetra om de kans op succes te maximaliseren .

• Waterwaarden: De natuurlijke habitat van de Neon Tetra kenmerkt zich door zacht, zuur water met een lage mineralisatie. Om dit na te bootsen, moet het kweekaquarium water hebben met een hardheid (GH) tussen 2-6 dGH en een pH tussen 5.0 en 6.0. Dit is aanzienlijk lager dan wat doorgaans in een gezelschapsaquarium wordt gehandhaafd, waar hogere pH-waarden nodig zijn voor de meeste planten en vissen.
• Filtratie en Waterbehandeling: Om de gewenste waterwaarden te bereiken, wordt filtering over turf aanbevolen. Turf bevat humuszuren die het water verzuren en de pH verlagen, wat essentieel is voor de kweek van Neon Tetras. Het gebruik van turf helpt ook om het water te donkeren, wat de vissen ten goede komt, aangezien ze gevoelig zijn voor licht, vooral in de eieren en larvenfase. Een sponsfilter, aangedreven door een luchtpomp, is ideaal voor de filtratie in een kweekaquarium. Dit type filter is veilig voor de jonge visjes, die niet in de aanzuigopening van een krachtiger filter kunnen worden gezogen. Bovendien kunnen kleine organismen op het filteroppervlak groeien, die als voedsel kunnen dienen voor de pas uitgekomen jonge Neon Tetras.
• Eiafzet Substraat: Om de eieren te beschermen tegen de ouders, die ze anders zouden opeten, wordt een gaas of een speciaal eiafzet-substraat gebruikt. Dit kan een gaas zijn dat ongeveer 2 cm boven de bodem van het aquarium wordt geplaatst, zodat de ouders er niet doorheen kunnen, maar de eieren er wel doorheen vallen. Javamos (Taxiphyllum barbieri) is een uitstekende keuze om boven het gaas te leggen, omdat het natuurlijke schuilplaatsen biedt en ook als substraat voor de eieren kan dienen. Andere geschikte materialen voor de eiafzet zijn speciale kweekmatten. Het is belangrijk om de bovenzijde van het aquarium goed af te dichten om te voorkomen dat de ouders ontsnappen, aangezien ze soms springen. Het afdekken van de zijkanten van het aquarium met donker papier helpt ook om de lichtinval te verminderen.

Conditioneren van de Ouders

Voordat de Neon Tetras in het kweekaquarium worden geplaatst, moeten ze goed worden geconditioneerd om hun voortplantingsdrang te stimuleren. Dit houdt in dat ze dagelijks worden gevoerd met een dieet van hoogwaardig, eiwitrijk voedsel. Levend voer zoals muggenlarven, watervlooien, tubifex, artemia en microwormen zijn ideaal. Ook diepvriesvoer zoals bevroren daphnia en artemia kan worden gebruikt. Het conditioneren moet enkele weken duren voordat de vissen worden overgezet naar het kweekaquarium.

Het Kweekproces

Zodra de ouders zijn geconditioneerd, worden ze in het kweekaquarium geplaatst. Het is aan te raden om een mannetje en een vrouwtje samen te zetten, hoewel grotere groepen ook succesvol kunnen zijn. Het aquarium moet donker worden gehouden, met slechts indirect of gedempt licht. Sommige kwekers beginnen zelfs met het aquarium volledig in het donker te zetten en de lichtintensiteit geleidelijk te verhogen om de paai te stimuleren.

Het Afzetten

Het afzetten van eieren door Neon Tetras is een cruciaal stadium in hun voortplanting en vereist specifieke omstandigheden om succesvol te zijn. Zodra de ouders zijn geconditioneerd en in het kweekaquarium zijn geplaatst, zullen ze, onder de juiste omstandigheden, beginnen met het afzetten van hun eieren.

Het Paai- en Afzetproces

Het paaien vindt meestal plaats in de ochtend, kort nadat het licht in het aquarium wordt aangedaan. De vrouwtjes zetten hun eieren af, die vervolgens door de mannetjes worden bevrucht. De eieren zijn klein en vaak lichtgeel of doorzichtig van kleur. Ze zijn ook gevoelig voor licht, wat de reden is waarom het kweekaquarium donker moet worden gehouden. De eieren worden meestal afgezet tussen de planten of op het substraat dat hiervoor is klaargelegd, zoals Javamos of een eiafzet-gaas.

Incubatietijd

De incubatietijd van de eieren kan variëren afhankelijk van de temperatuur van het water. Over het algemeen komen de eieren uit binnen 24 tot 36 uur na het afzetten. Bij een temperatuur van rond de 24-26 graden Celsius kan dit proces sneller verlopen, terwijl lagere temperaturen de incubatietijd kunnen verlengen. Het is belangrijk om de temperatuur stabiel te houden om de ontwikkeling van de eieren te optimaliseren.

Bescherming van de Eieren

Zoals eerder vermeld, is het essentieel om de ouders onmiddellijk na het afzetten van de eieren te verwijderen uit het kweekaquarium. Neon Tetras zijn kannibalistisch en zullen hun eigen eieren opeten als ze de kans krijgen. Het gebruik van een gaas of een speciaal eiafzet-substraat helpt om de eieren te beschermen door ze naar een lagere laag in het aquarium te laten vallen, waar de ouders er niet bij kunnen. Het donker houden van het aquarium is ook van vitaal belang, aangezien fel licht de eieren kan beschadigen of doden.

De overlevingskansen van de eieren zijn niet altijd hoog. Het is niet ongebruikelijk dat slechts een derde van de afgezet eieren succesvol uitkomt en zich ontwikkelt tot gezonde jonge visjes. Dit benadrukt het belang van het creëren van de meest optimale omstandigheden voor de voortplanting.

Opgroeien van de Jonge Vissen

Nadat de Paracheirodon innesi eieren zijn uitgekomen en de jonge visjes hun dooierzak hebben geconsumeerd, begint de cruciale fase van hun opgroeien. In deze periode is de juiste voeding en waterkwaliteit van het grootste belang voor hun overleving en ontwikkeling.

Voeding van de pas uitgekomen Neon Tetra’s

De pas uitgekomen jonge visjes zijn extreem klein en hebben gespecialiseerd voedsel nodig dat ze gemakkelijk kunnen consumeren.

• Infusoria en Rotiferen: In de eerste dagen, nadat de jonge visjes vrij zwemmen (ongeveer 3 tot 4 dagen na het uitkomen), is levend gekweekt infusoria of rotiferen de meest geschikte voeding. Deze microscopisch kleine organismen zijn klein genoeg om door de pas ontwikkelde bekjes van de fry te worden opgenomen. Het is aan te raden om de infusoria cultuur te gebruiken met een pipet om de voeding nauwkeurig te doseren.
• Microwormen en Azijnaaltjes: Naarmate de jonge visjes groeien, kunnen ze worden overgeschakeld op iets groter voedsel, zoals microwormen of baby peperwormen. Deze zijn nog steeds klein, maar bieden meer voedingswaarde.
• Artemia Nauplii: Wanneer de jonge visjes ongeveer een tot twee weken oud zijn, kunnen ze worden gevoerd met vers uitgekomen artemia nauplii. Dit is een zeer voedzaam voedsel dat de groei van de jonge visjes aanzienlijk kan bevorderen. Het bereiden van artemia vereist een aparte opzet met zout water, een verwarmingselement en een luchtpomp om de eieren te laten uitkomen. De pas uitgekomen artemia moeten worden gespoeld met zoet water voordat ze aan de jonge visjes worden gevoerd, om te voorkomen dat het zoute water de jonge visjes schaadt.
• Commercieel Voer: Naarmate de jonge visjes verder groeien, kunnen ze geleidelijk worden overgeschakeld op fijn commercieel verkrijgbaar fry voer, zoals Hikari First Bites. Dit is een kosteneffectieve optie die voldoende voedingsstoffen biedt.
• Voedingsfrequentie en Hoeveelheid: Het is essentieel om de jonge visjes meerdere keren per dag te voeren, idealiter vier tot zes keer per dag. De porties moeten klein zijn, zodat de jonge visjes de voeding binnen enkele minuten kunnen consumeren. Overvoeding moet worden vermeden, omdat onopgegeten voedsel het water kan vervuilen, wat schadelijk is voor de jonge vissen.

Waterkwaliteit en Filtratie

Het handhaven van een uitstekende waterkwaliteit is cruciaal voor de overleving van de jonge visjes.

• Waterverversingen: Regelmatige, kleine waterverversingen zijn noodzakelijk om de ophoping van afvalstoffen te voorkomen. Bij het verversen van water moet voorzichtig worden te werk gegaan om te voorkomen dat de jonge visjes worden weggezogen.
• Sponsfilters: Het gebruik van een sponsfilter, aangedreven door een luchtpomp, is sterk aan te raden in een opgroeiaquarium. Deze filters zijn ideaal omdat ze een groot oppervlak bieden voor nuttige bacteriën, wat bijdraagt aan de waterkwaliteit. Belangrijker nog, de fijne poriën van de spons voorkomen dat de kleine fry in de filter worden gezogen, wat een veelvoorkomend probleem kan zijn met krachtigere filters. De sponsfilter helpt ook bij het creëren van een lichte stroming die de fry stimuleert om te bewegen en te jagen op voedsel.

Licht en Omgeving

De jonge visjes zijn, net als de eieren, gevoelig voor licht. Het is daarom belangrijk om de lichtintensiteit geleidelijk te verhogen naarmate ze ouder worden. In de eerste dagen kan het aquarium het beste donker worden gehouden, met slechts gedempt licht. Naarmate ze groeien, kunnen de zijkanten van het aquarium geleidelijk worden ontdaan van de zwarte beplakking, en kan er meer licht worden toegevoegd, hoewel direct zonlicht nog steeds vermeden moet worden. Het toevoegen van enkele planten, zoals Javamos, kan extra schuilplaatsen en een gevoel van veiligheid bieden aan de groeiende visjes.

De jonge visjes zullen na ongeveer een maand hun volwassen kleuring beginnen te vertonen. Vanaf dit punt kunnen ze geleidelijk worden overgeschakeld op het voer dat aan de volwassen vissen wordt gegeven.

Video’s

Auteur en copyright foto’s

Referenties

Frank A. Chapman , Douglas E. Colle , Roger W. Rottmann & Jerome V. Shireman (1998): Controlled
Spawning of the Neon Tetra, The Progressive Fish-Culturist, 60:1, 32-37

Why is the neon tetra so bright? Coloration for mirror-image projection to confuse predators? “Mirror-image decoy” hypothesis. Takehide Ikeda & Shiro Kohshima, 2009.