Hyphessobrycon heterorhabdus – Belgische Vlagzalm

Hyphessobrycon heterorhabdus – Belgische Vlagzalm

Hyphessobrycon heterorhabdus is beschreven door Ulrey in 1894. In het Nederlands staat deze vis bekend als de Belgische Vlagzalm. In het Engels Belgian Flag Tetra of simpelweg Flag Tetra. Hyphessobrycon heterorhabdus behoort tot het geslacht Hyphessobrycon en de familie Acestrorhamphidae, de Amerikaanse Tetra’s.

De betekenis van de naam van deze soort is als volgt:

Hyphessobrycon: De naam Hyphessobrycon is van onzekere oorsprong. Het tweede deel, ‘brycon’, is een algemene term die in de namen van veel characiforme vissen wordt gebruikt en is afgeleid van het Griekse ‘brýchō’ (βρύχω), wat ‘bijten’, ‘tandenknarsen’ of ‘hebberig eten’ betekent. Dit verwees oorspronkelijk naar vissen met volledig tandige kaken. Het eerste deel, ‘hyphesson’, is mogelijk een fout voor het Griekse ‘hyphḗssōn’ (ὑφήσσων), wat ‘kleiner’ betekent, en verwees waarschijnlijk naar de geringe grootte van de vissen in dit geslacht, die beschreven werden tussen 26-42 mm.

Heterorhabdus: De soortnaam heterorhabdus is afgeleid van het Griekse ‘héteros’ (ἕτερος), wat ‘verschillend’ betekent, en ‘rhábdos’ (ῥάβδος), wat ‘staaf’ of ‘streep’ betekent. De specifieke allusie is niet volledig verklaard, maar het verwijst mogelijk naar de opvallende donkere laterale band die de vis kenmerkt. Deze band onderscheidde de soort destijds van Hemigrammus schmardae, die als een nauwe verwant werd beschouwd.

Een relevant wetenschappelijk synoniem voor Hyphessobrycon heterorhabdus is Tetragonopterus heterorhabdus, eveneens beschreven door Ulrey in 1894. Het geslacht Hyphessobrycon werd oorspronkelijk door Durbin in Eigenmann (1908) geïntroduceerd als een ondergeslacht van Hemigrammus, waarbij het zich onderscheidde door de afwezigheid van schubben op de staartvin. De definitie van het geslacht is echter complex en is in de loop der tijd meerdere keren herzien, waarbij de huidige erkenning van Hyphessobrycon als een polyfyletische lijn wordt beschouwd die verschillende geslachten omvat.

Beschrijving

De Belgische Vlagzalm heeft een kenmerkende langwerpige en zijdelings afgeplatte lichaamsvorm, wat typerend is voor veel soorten binnen de Amerikaanse Tetra’s. Een van de meest opvallende kenmerken zijn de felrode ogen, die sterk afsteken tegen de rest van het lichaam.

Langs de zijlijn van de vis loopt een prominente streep die bestaat uit zwarte, rode en gele lijnen. Dit unieke kleurenpatroon lijkt op de nationale vlag van België, waaraan de Nederlandse naam ‘Belgische Vlagzalm’ is ontleend. Deze donkere zijstreep is doorlopend tussen een schoudervlek en de staartwortel. Boven de middenlijn van het lichaam loopt een longitudinale rode streep. De vinnen van de Belgische Vlagzalm hebben geen gele of oranje markeringen. De soort heeft slechts één schoudervlek. De staartvin is gevorkt met korte lobben en is onbeschubd. De anaalvin heeft een schede van 5 tot 6 hulpschubben aan de basis. Het streepjespatroon kan enigszins variëren tussen individuen, afhankelijk van factoren zoals leeftijd, gezondheid en omgevingsomstandigheden.

Er zijn geen specifieke uiterlijke geslachtsverschillen voor Hyphessobrycon heterorhabdus bekend.

Gedrag

Qua temperament en gedrag is de Belgische Vlagzalm een vreedzame soort die over het algemeen geen gedragsproblemen vertoont in een gezelschapsaquarium. Het is een scholenvormende vis, wat betekent dat hij in groepen leeft. Het houden van minimaal 10 individuen is een vereiste voor hun welzijn, aangezien eenzame vissen snel gestrest kunnen raken en vatbaarder worden voor ziekten. De soort is niet territoriaal. Hij kan discreet zijn en zich verstoppen in aanwezigheid van grotere buren, maar is over het algemeen onverschillig ten opzichte van andere dieren die zijn pad kruisen.

De Belgische Vlagzalm wordt beschreven als benthopelagisch, wat inhoudt dat hij zowel in de waterkolom als nabij de bodem leeft. De levensverwachting van deze vis is ongeveer 5 jaar.

Biotoop

Hyphessobrycon heterorhabdus is afkomstig uit Zuid-Amerika, specifiek uit Brazilië en Bolivia. De soort wordt voornamelijk aangetroffen in het Amazonegebied, in de zogenaamde igarapés. Dit zijn kleine riviertjes die overschaduwd worden door oevervegetatie.

Deze leefgebieden kenmerken zich door helder water dat over een zanderige of modderige bodem stroomt De bodem is vaak bedekt met boomwortels en gevallen takken en bladeren, wat zorgt voor veel natuurlijke schuilplaatsen. Er zijn doorgaans weinig waterplanten aanwezig in deze biotopen. De stroming in deze kleine riviertjes is rustig tot matig. Het water is van nature zacht en zuur, met een pH-waarde tussen 5.0 en 6.5 en een GH-waarde van 5 tot 8. De temperatuur ligt doorgaans tussen de 23 en 28 graden Celsius.

In zijn natuurlijke habitat is de Belgische Vlagzalm een omnivoor, die zich voedt met kleine kreeftjes, andere ongewervelden, algen en gevallen fruit. De prooien die hij in het wild tegenkomt, zijn dus klein en divers.

Het is belangrijk op te merken dat de exacte verspreiding van Hyphessobrycon heterorhabdus complex is. Hoewel de soort oorspronkelijk werd gemeld in Brazilië en Bolivia, zijn er eerdere meldingen van aanwezigheid in Suriname en Colombia die later zijn gecorrigeerd of toegeschreven aan nauw verwante soorten. Recenter onderzoek suggereert dat de soort voornamelijk beperkt is tot gebieden ten zuiden en westen van Belém, en de oostelijke staten Pará en Maranhão van Brazilië.

Dieet

In zijn natuurlijke habitat is de Belgische Vlagzalm een omnivoor. Zijn dieet bestaat uit kleine kreeftjes, andere kleine ongewervelden, algen en gevallen fruit. Dit betekent dat de vis in het wild een gevarieerd menu heeft dat afhankelijk is van wat er beschikbaar is in zijn omgeving.

In het aquarium heeft deze vis een duidelijke voorkeur voor klein, levend voer. Dit kan bijvoorbeeld bestaan uit artemia, watervlooien, muggenlarven of daphnia. Droogvoer wordt door de Belgische Vlagzalm met tegenzin aangenomen. Het is daarom aan te raden om een dieet aan te bieden dat voornamelijk uit levende of diepvriesvoeding bestaat om de vis optimaal te voeden en zijn kleuren te laten uitkomen.

Een veelgemaakte fout bij het voeren van deze soort is het uitsluitend aanbieden van droogvoer. Hierdoor kan de vis ondervoed raken, lusteloos worden en vatbaarder voor ziekten. Het is ook belangrijk om niet te veel voer in één keer te geven, aangezien dit de waterkwaliteit kan aantasten. Voer de vissen met mate, zodat al het voer binnen enkele minuten wordt opgegeten.

Om de kleuren van de Belgische Vlagzalm te accentueren, kan het dieet worden aangevuld met speciaal daarvoor bestemde voeders die carotenoïden bevatten, zoals rode muggenlarven of (fijngehakte) garnalen.

Het Aquarium

Hyphessobrycon heterorhabdus is een kleine vis die een aquarium van minimaal 80 cm lengte nodig heeft, met een breedte van minimaal 30 centimeter. Dit formaat aquarium is geschikt voor een school van ongeveer 10 tot 15 vissen.

Inrichting

De inrichting van het aquarium is belangrijk om de natuurlijke leefomgeving van de Belgische Vlagzalm zo goed mogelijk na te bootsen. Een donkere bodem, bijvoorbeeld met fijn zand of grind, helpt om de kleuren van de vis beter te laten uitkomen. Het gebruik van turf in het filter kan helpen om het water licht te kleuren en de pH te verlagen, wat gunstig is voor deze soort. Gedempt licht, bijvoorbeeld door drijfplanten te gebruiken, wordt ook gewaardeerd.

Schuilplaatsen zijn belangrijk voor het welzijn van deze vissen. Dit kan worden gerealiseerd met behulp van hout, zoals wortels en takken, en met fijnbladerige planten zoals Javamos. Een combinatie van deze elementen zorgt voor voldoende schuilmogelijkheden en een natuurlijk ogend aquarium. Hoewel de soort in zijn natuurlijke habitat niet veel waterplanten aantreft, kunnen ze in het aquarium wel bijdragen aan een stabielere waterkwaliteit en een prettigere omgeving.

Waterwaarden

De Belgische Vlagzalm geeft de voorkeur aan zacht en licht zuur water. De ideale waterwaarden zijn:

• Temperatuur: 23 tot 28 graden Celsius.
• pH: tussen 6.0 en 6.5, een iets breder bereik is ook acceptabel van 5.5 tot 7.5, maar een zure tot neutrale pH wordt over het algemeen aangeraden.
• GH (hardheid): tussen 5 en 8 dH. Eventueel nog zachter water (GH < 4) voor kweekdoeleinden.

Het is belangrijk om de waterwaarden stabiel te houden en grote schommelingen te vermijden. Regelmatige waterverversingen van ongeveer 10-20% per week zijn aan te raden om de waterkwaliteit op peil te houden.

Geschikte en ongeschikte medebewoners

De Belgische Vlagzalm is een zeer vreedzame scholenvis en kan goed gehouden worden in een gezelschapsaquarium met andere rustige vissen. Geschikte medebewoners zijn bijvoorbeeld andere kleine, vreedzame tetra’s, Pantsermeervallen of Dwergcichliden die geen territoriaal gedrag vertonen.

Ongeschikte medebewoners zijn vissen die te groot of te agressief zijn. Grote vissen kunnen de Belgische Vlagzalm als prooi zien, terwijl agressieve vissen de kleinere vissen kunnen stressen en verwonden. Vermijd daarom het houden van cichliden die bekend staan om hun territorialiteit of vissen die de neiging hebben om aan vinnen te knabbelen.

Kweekaquarium en Conditioneren

De kweek van de Belgische Vlagzalm wordt als niet gemakkelijk beschouwd. Het is daarom aan te raden om een speciaal kweekaquarium in te richten, omdat de kweek in een standaard gezelschapsaquarium vaak niet succesvol is.

Afmetingen en inrichting van het kweekaquarium

Voor de kweek is een aquarium van minimaal 80 cm lengte nodig, met een breedte van minimaal 30 centimeter. Dit formaat is geschikt voor een school van ongeveer 10 tot 15 vissen. Het water in het kweekaquarium moet zacht en zuur zijn, met een GH-waarde lager dan 4 en een pH-waarde van ongeveer 6.0. De temperatuur moet rond de 26 graden Celsius liggen.

De inrichting van het kweekaquarium dient te bestaan uit fijnbladerige planten, zoals Javamos. Deze planten bieden een geschikte ondergrond voor de eiafzet. Het is belangrijk dat er niet te veel licht in het kweekaquarium valt; gedempt licht is de voorkeur. Een donkere bodem kan ook bijdragen aan een prettigere omgeving voor de vissen.

Conditioneren van ouderdieren

Om de ouderdieren in de juiste conditie te brengen voor de kweek, is het essentieel om ze goed te voeden. Een dieet dat voornamelijk bestaat uit levend voer, zoals artemia en watervlooien, is hiervoor ideaal. Dit helpt om de vissen in optimale gezondheid en voortplantingsdrang te krijgen.

Naast de voeding zijn de waterwaarden belangrijk. Zoals eerder genoemd, moet het water zacht en zuur zijn, met een temperatuur van ongeveer 26 graden Celsius. Regelmatige, kleine waterverversingen met zacht, zuur water kunnen helpen om de vissen te stimuleren tot paaien.

Het Afzetten

Tijdens de paaitijd kunnen de mannetjes intensere kleuren vertonen en actief de vrouwtjes achterna zwemmen. De eieren worden afgezet tussen de fijnbladerige planten, zoals Javamos, die in het kweekaquarium aanwezig zijn. Dit biedt een goede ondergrond voor de kleverige eieren om aan te hechten.

Een zeer belangrijk punt bij het afzetten is dat de ouderdieren direct na het afzetten van de eieren uit het kweekaquarium verwijderd moeten worden. De Belgische Vlagzalm is een ei-vreter en zal de eigen eieren consumeren als ze de kans krijgen. De eieren zijn wat lichtgevoelig dus hou het kweekaquarium liefst wat donker.

Opgroeien van de Jonge Vissen

Na het afzetten van de eieren komen de jongen van de Belgische Vlagzalm relatief snel uit. Dit gebeurt binnen 36 uur na de bevruchting, afhankelijk van de temperatuur. De larven blijven de eerste dagen nog aan planten of glasplaten hangen, waarbij ze hun dooierzak als voedselbron gebruiken. Zodra de dooierzak volledig is opgenomen, gaan de jongen vrijzwemmen op zoek naar voedsel. Dit is het moment waarop ze gevoerd moeten worden.

Ouderzorg en eerste voedsel

Er is geen ouderzorg bij de Belgische Vlagzalm. De ouderdieren worden na het afzetten direct verwijderd om te voorkomen dat ze de eieren of jongen opeten. De jonge vissen zijn dus op zichzelf aangewezen vanaf het moment dat ze vrijzwemmen.

Het eerste voedsel voor de pas vrijzwemmende jongen moet zeer fijn zijn. Infusorien zijn hiervoor uitermate geschikt. Naarmate de jongen groeien, kan het voer worden uitgebreid met fijngemalen droogvoer en later met artemia-naupliën. Het is belangrijk om de jongen meerdere keren per dag kleine porties te voeren om te zorgen dat ze voldoende voedingsstoffen binnenkrijgen en om de waterkwaliteit niet te veel te belasten.

Voederschema’s en waterverversingen

Een typisch voederschema voor de eerste week zou meerdere keren per dag kleine hoeveelheden infusorien of fijngemalen droogvoer omvatten. Naarmate de jongen groter worden, kan de frequentie van het voeren worden verminderd en kan het voer worden aangepast naar grotere deeltjes zoals artemia.

Regelmatige waterverversingen zijn belangrijk voor het welzijn van de jonge vissen. Kleine, frequente verversingen van ongeveer 10% met vers, vergelijkbaar water (zacht, zuur, op temperatuur) helpen om de waterkwaliteit optimaal te houden. Dit is belangrijk omdat jonge vissen erg gevoelig zijn voor slechte watercondities.

Conclusie

Hyphessobrycon heterorhabdus is een vreedzame en kleurrijke scholenvis die een waardevolle toevoeging kan zijn aan een gezelschapsaquarium. Vanwege hun sociale aard is het belangrijk om ze in groepen van minimaal tien individuen te houden, waarbij een aquarium van minimaal 80 centimeter lengte met gedempt licht, een donkere bodem en voldoende schuilplaatsen wordt aanbevolen. Ze gedijen het best in zacht, zuur water met een temperatuur tussen 23 en 28 graden Celsius. Het dieet dient voornamelijk te bestaan uit klein, levend voer om hun gezondheid en levendige kleuren te ondersteunen.

De kweek van de Belgische Vlagzalm is uitdagend en vereist specifieke omstandigheden, waaronder zeer zacht en zuur water en een temperatuur van ongeveer 26 graden Celsius. Na het afzetten van de eieren moeten de ouderdieren onmiddellijk worden verwijderd om te voorkomen dat ze de eieren opeten. De jongen komen snel uit en vereisen fijn, levend voer en zorgvuldig waterbeheer om succesvol op te groeien. Ondanks de uitdagingen bij de kweek, is de soort als “Niet bedreigd” geclassificeerd en blijft het een populaire keuze voor aquariumliefhebbers die op zoek zijn naar een levendige en vreedzame vis.

Auteur

Copyright foto’s 

Aquavisie