Gymnogeophagus caaguazuensis
Gymnogeophagus caaguazuensis is in 2006 officieel beschreven door Staeck in 2006. Er is geen algemeen bekende Nederlandse naam voor deze vis.
Deze soort behoort tot de familie van de Cichliden (Cichlidae). Binnen de Cichlidae valt Gymnogeophagus caaguazuensis onder de stam Geophagini, die vaak worden aangeduid als “Aardeters” vanwege hun gedrag om substraat door hun kieuwen te filteren op zoek naar voedsel.
De geslachtsnaam Gymnogeophagus is afgeleid van het Griekse ‘gymnos’ (naakt) en ‘geophagus’ (aarde-eter), wat verwijst naar de kale huid en het voedingsgedrag van de vissen in dit geslacht. De soortnaam caaguazuensis verwijst naar de provincie Caaguazú in Paraguay, waar de soort oorspronkelijk werd ontdekt.
Beschrijving
Gymnogeophagus caaguazuensis is een kleine cichlidensoort die doorgaans een standaardlengte van ongeveer 9 cm bereikt, met volwassen mannetjes die tot 12 cm lang kunnen worden. De totale lengte, inclusief de staartvin, is maximaal ongeveer 12 centimeter.
De soort vertoont een duidelijk seksueel dimorfisme, waarbij de volwassen mannetjes groter zijn dan de vrouwtjes. Mannetjes hebben een meer lyra-vormige staartvin. Een lyra-vormige staart (vaak aangeduid als Lyretail) is een staartvin met een karakteristieke vorkvorm. Hierbij zijn de bovenste en onderste vinstralen verlengd ten opzichte van het midden van de staart. Dit geeft de staart de sierlijke vorm van een lyra (een oud tokkelinstrument dat lijkt op een harp). De lichaamsvorm wordt beschreven als relatief hoog en kort.
De kleur van de vissen is een licht beige/gelig. Op de flank zijn vaak een aantal donkere vlekken zichtbaar. De kop en kieuwdeksels zijn voorzien van iriserende blauwe vlekjes en streepjes. Over het hele lichaam hebben de schubben heel licht blauw glanzende stippen, deze stippen zijn ook op de vinnen terug te vinden. De rug-, staart- en anaalvinnen zijn afgezet met een doorzichtige rode kleur.
Het temperament van Gymnogeophagus caaguazuensis wordt beschreven als over het algemeen vreedzaam, hoewel ze enigszins territoriaal kunnen zijn. Ze leven van nature in kleine groepen en binnen deze groepen is er een duidelijke hiërarchie. Ze kunnen minder tolerant zijn ten opzichte van soortgenoten, waarbij parades en kleine gevechten kunnen voorkomen totdat de hiërarchie is vastgesteld. Ze zijn overwegend dagactief. De zwemzone van deze vis is voornamelijk de bodemzone (benthopelagisch).
Biotoop
Gymnogeophagus caaguazuensis is afkomstig uit Zuid-Amerika, specifiek uit Paraguay. De soort is endemisch in dit land.
In hun natuurlijke habitat prefereert deze vis gebieden met kale zandbodems, omringd door rotsachtige gebieden in kleine beekjes. Tijdens het regenseizoen kunnen deze beekjes een sterke stroming hebben. Echter, tijdens het droge seizoen en periodes van laag water, wordt de soort aangetroffen in poelen en vijvers met meer of minder stilstaand water. De bodem bestaat over het algemeen uit zand, kiezels en rotsen, met een aanwezigheid van rottend organisch materiaal en wortels.
De waterkenmerken in het natuurlijke leefgebied zijn als volgt:
- Temperatuur: 22 – 25 °C
- pH (zuurgraad): 6.5 – 8
- GH (hardheid): 5 – 15
- Stroming: Langzaam en stilstaand
Watergegevens verzameld in februari op de vindplaats van de soort toonden een pH van 7.9, een elektrische geleidbaarheid van 240 μS/cm en een watertemperatuur van 24.2 °Celsius.
De vis wordt aangetroffen in gebieden die gekenmerkt worden door een sterke aanwezigheid van vegetatie, zoals water- en moerasplanten.
Dieet
Gymnogeophagus caaguazuensis is een omnivoor met een carnivoor neiging. In hun natuurlijke omgeving voeden ze zich met kleine ongewervelden en organisch materiaal dat ze uit het substraat filteren. Ze staan bekend om hun gedrag om zand en sediment door hun kieuwen te filteren op zoek naar voedsel, wat kenmerkend is voor de Geophagini stam. In het aquarium kan deze soort gevoerd worden met een gevarieerd dieet dat zowel plantaardig als dierlijk materiaal bevat.
Geschikt aquariumvoer omvat:
- Hoogwaardig droogvoer, zoals vlokken of granulaat speciaal samengesteld voor cichliden.
- Diepvriesvoer, zoals mysis, artemia, watervlooien en rode muggenlarven.
- Levend voer, indien beschikbaar en veilig.
- Groenten, zoals geblancheerde courgette of spinazie, kan ook worden aangeboden.
Het is belangrijk om een gevarieerd dieet aan te bieden om ervoor te zorgen dat de vissen alle benodigde voedingsstoffen binnenkrijgen. Veelgemaakte fouten bij het voeren van deze soort zijn:
- Overvoeren: Dit kan leiden tot waterkwaliteitsproblemen en gezondheidsproblemen bij de vissen. Voer slechts zoveel als ze in een paar minuten kunnen opeten.
- Eentonig dieet: Alleen droogvoer geven kan leiden tot tekorten. Zorg voor variatie met diepvries- of levend voer.
- Onjuist voer: Voer dat te groot is of niet geschikt voor omnivoren kan leiden tot spijsverteringsproblemen.
Om deze fouten te voorkomen, is het aan te raden om de vissen meerdere keren per dag kleine hoeveelheden te voeren en het menu af te wisselen.
Het Aquarium
Voor het welzijn van Gymnogeophagus caaguazuensis is een ruim aquarium noodzakelijk. Omdat deze vissen van nature in groepen leven en een sociale hiërarchie vormen, heb je een aquarium nodig met een inhoud van minimaal 400 liter wat neerkomt op een lengte van zo’n 150 centimeter. Het is verstandig om een groep van minstens vijf exemplaren te houden. Solitaire dieren kwijnen vaak weg, worden schuw en zijn vatbaarder voor ziektes. In een groep voelen ze zich veiliger en laten ze hun natuurlijke gedrag beter zien.
De inrichting van het aquarium begint bij de bodem. Omdat deze cichliden hapjes bodemmateriaal nemen om voedsel te filteren, is een zanderige bodem een absolute vereiste. Scherpe kiezels of grof grind kunnen hun kieuwen beschadigen en het natuurlijke foerageergedrag belemmeren. Daarnaast waarderen ze een omgeving met veel beplanting, hout en rotsen. Deze elementen zorgen niet alleen voor een natuurlijke uitstraling, maar creëren ook noodzakelijke schuilplaatsen en zichtlijnen. Hiermee kunnen de vissen hun eigen territorium afbakenen zonder elkaar voortdurend te zien, wat de rust in de groep ten goede komt. Zorg er wel voor dat er naast de schuilplekken voldoende open zwemruimte overblijft.
De waterwaarden hoeven niet extreem specifiek te zijn, zolang ze maar stabiel blijven. De temperatuur ligt idealiter tussen de 22 °C en 25 °C. Qua zuurgraad tolereren ze een pH-waarde tussen 6.5 en 8, en de hardheid mag variëren tussen de 5 en 15 dGH. Schoon water is belangrijk voor hun gezondheid; probeer het nitraatgehalte laag te houden (onder de 50 mg/L) door maandelijks ongeveer 20% tot 30% van het water te verversen.
Bij het kiezen van medebewoners moet je rekening houden met het bescheiden en soms verlegen karakter van deze soort. Ze combineren goed met andere vreedzame vissen die niet te groot of te druk zijn en dezelfde waterwaarden waarderen. Vermijd grote, agressieve of zeer territoriale soorten, omdat Gymnogeophagus caaguazuensis zich dan zal verstoppen en veel stress ervaart. Het wordt ook sterk afgeraden om ze samen te houden met andere soorten uit hetzelfde geslacht of nauw verwante varianten. Dit voorkomt ongewenste kruisingen (hybridisatie) en houdt de soort zuiver.
Kweekaquarium en Conditioneren
Gymnogeophagus caaguazuensis is een larvofiele, moederlijke mondbroeder, wat betekent dat de vrouwtjes de eieren en larven in hun bek dragen. Hoewel ze in het aquarium kunnen worden gekweekt, wordt de kweek als matig beschouwd. De kweek kan plaatsvinden in een gezelschapsaquarium, maar het succes kan variëren. Het is raadzaam om een speciaal kweekaquarium in te richten om de kans op succes te vergroten en de jongen te beschermen.
Afmetingen en inrichting van kweekbak
Een aquarium van minimaal 450 liter wordt aanbevolen, vooral als er een groep wordt gehouden. Voor een kweekkoppel of een harem (één man met meerdere vrouwtjes) kan een kleiner aquarium volstaan. De bodem moet bestaan uit fijn zand, aangezien deze vissen van nature zand filteren. Er moeten voldoende schuilplaatsen zijn, zoals rotsen, hout en planten. Een platte steen of een ander plat oppervlak is essentieel, omdat de vissen hun eieren hierop afzetten voordat het vrouwtje ze opneemt.
Om de ouderdieren te conditioneren voor de kweek, is een gevarieerd en eiwitrijk dieet belangrijk. Dit omvat diepvriesvoer zoals mysis, artemia, en muggenlarven, aangevuld met hoogwaardig droogvoer. Regelmatige waterverversingen (20-30% per maand) helpen om de waterkwaliteit optimaal te houden.
De ideale waterwaarden voor de kweek zijn vergelijkbaar met die voor het houden van de soort. Dat wil zeggen een temperatuur rond de 24 °Celsius en een pH rond de 7.5. Een licht tot middelhard water is geschikt. Kleine aanpassingen in temperatuur en waterwaarden kunnen soms helpen om de paardrift te stimuleren.
Het Afzetten
Gymnogeophagus caaguazuensis is een ovipaar (eierleggend) en een larvofiele, moederlijke mondbroeder. Dit betekent dat de eieren aanvankelijk op een substraat worden afgezet, waarna het vrouwtje de eieren opneemt en de larven in haar bek broedt.
Tijdens het baltsgedrag vertonen de dominante mannetjes een opvallende trillende beweging van hun mond. Dit gedrag wordt beschouwd als een synapomorfie (een gedeeld kenmerk dat wijst op een gemeenschappelijke voorouder) van de mondbroedende soorten binnen dit geslacht.
De vissen beginnen met afzetten op een substraat, zoals een platte steen. Dit gedrag lijkt op dat van open-broedende cichliden. Kort voordat de larven uitkomen, neemt het vrouwtje de eieren op in haar bek om ze verder te broeden.
De dominante mannetjes zijn polygaam en planten zich elk seizoen voort met meerdere vrouwtjes. Het mondbroeden is larvofiel, wat betekent dat het vrouwtje de larven in haar bek bewaart totdat ze vrijzwemmen.
Opgroeien van de Jonge Vissen
De jonge Gymnogeophagus caaguazuensis komen uit nadat het vrouwtje de eieren in haar bek heeft bebroed. Wanneer de jongen vrijzwemmen, worden ze door het vrouwtje begeleid en beschermd. Ze blijven in de buurt van het vrouwtje en zoeken haar op voor bescherming wanneer ze zich bedreigd voelen. De ouderzorg wordt voornamelijk door het vrouwtje uitgevoerd. Zij bewaart de jongen in haar bek en beschermt ze tegen roofdieren. De mannetjes kunnen ook een rol spelen in de bescherming van de jongen, maar de primaire zorg ligt bij het vrouwtje.
Het eerste voedsel voor de vrijzwemmende jongen bestaat uit kleine organismen zoals infusoriën of artemia-naupliën. Het is belangrijk om direct na het vrijzwemmen te beginnen met voeren om de groei van de jongen te ondersteunen. De jongen moeten meerdere keren per dag worden gevoerd, in kleine hoeveelheden. Een schema van 3-5 voedingen per dag is aan te raden. Het is belangrijk om het voer aan te passen aan de grootte van de jongen.
Regelmatige, kleine waterverversingen zijn essentieel voor de gezondheid van de jongen. Ververs dagelijks ongeveer 10-20% van het water om de waterkwaliteit op peil te houden. Zorg ervoor dat het nieuwe water dezelfde temperatuur heeft als het aquariumwater om schokken te voorkomen.
Conclusie
Gymnogeophagus caaguazuensis is een kleine, vreedzame cichlidensoort die oorspronkelijk uit Paraguay komt. Ze staan bekend om hun mondbroedergedrag, waarbij het vrouwtje de eieren en larven in haar bek draagt. Deze soort is over het algemeen geschikt voor aquariumhouders die bereid zijn om een ruim aquarium met een zanderige bodem en voldoende schuilplaatsen in te richten. Hun dieet is omnivoor met een carnivoor neiging, en ze gedijen het best op een gevarieerde voeding.
Vanwege hun sociale structuur is het aan te raden om deze vissen in groepen te houden, wat een groter aquarium vereist. Hoewel ze als vreedzaam worden beschouwd, kunnen ze enigszins territoriaal zijn, vooral ten opzichte van soortgenoten. De kweek is mogelijk, maar vereist specifieke omstandigheden en aandacht voor de jongen. De soort wordt momenteel als bedreigd beschouwd in het wild, wat het belang van verantwoorde aquacultuur onderstreept.
Video
Veel gestelde vragen – FAQ
Wat zijn de belangrijkste kenmerken van Gymnogeophagus caaguazuensis?
Gymnogeophagus caaguazuensis is een kleine cichlidensoort die ongeveer 12 cm lang wordt, met mannetjes die tot 15 cm kunnen groeien. Het is een mondbroeder waarbij het vrouwtje de eieren en larven in haar bek draagt. Ze zijn over het algemeen vreedzaam en leven van nature in kleine groepen.
Waar komt Gymnogeophagus caaguazuensis vandaan en in welk type habitat leeft deze vis?
Deze soort komt uit Paraguay, Zuid-Amerika. In hun natuurlijke habitat leven ze in gebieden met kale zandbodems, omringd door rotsachtige gebieden in kleine beekjes. Ze worden ook gevonden in poelen en vijvers met stilstaand water, vooral tijdens het droge seizoen.
Wat eet Gymnogeophagus caaguazuensis en welk voer is geschikt voor in het aquarium?
Gymnogeophagus caaguazuensis is een omnivoor met een carnivoor neiging. In het aquarium kunnen ze gevoerd worden met hoogwaardig droogvoer, diepvriesvoer zoals mysis en artemia, en eventueel wat groenten. Ze filteren van nature zand op zoek naar kleine ongewervelden.
Welke afmetingen moet het aquarium hebben voor Gymnogeophagus caaguazuensis en welke waterwaarden zijn ideaal?
Een minimaal aquarium van 450 liter, 150 centimeter wordt aanbevolen, vooral voor groepen. Ideale waterwaarden zijn een temperatuur van 22-25 °C, een pH tussen 6.5 en 8, en een GH tussen 5 en 15. Een zanderige bodem en voldoende schuilplaatsen zijn belangrijk.
Is Gymnogeophagus caaguazuensis geschikt om te kweken in een aquarium?
Ja, de kweek is mogelijk, hoewel als het als moeilijk wordt beschouwd. Ze zijn mondbroeders, waarbij het vrouwtje de eieren en larven in haar bek bewaart. Een gevarieerd dieet en goede waterkwaliteit zijn essentieel voor het stimuleren van de kweek.
Auteur
Sinds ik op mijn twaalfde mijn eerste tweedehands aquarium kocht heb ik altijd wel een of meer aquariums gehad. Ik heb zelfs een garage ingericht als kweekruimte waarin ik in 50 aquariums zo’n 10.000 liter water in gebruik had. Op het moment heb ik nog twee aquariums. Een 1250 liter Tanganyika aquarium en een 250 liter gezelschapsaquarium met planten. De laatste 10 jaar heb ik aan deze website gewerkte als schrijver en fotograaf.
Copyright foto’s
