Copadichromis

Copadichromis is een geslacht van kleurrijke cichliden die alleen in het Malawimeer in Afrika voorkomen. Ze behoren tot de groep die bekend staat als “Utaka” en zijn gespecialiseerd in het vangen van zoöplankton in het open water. In de aquariumhobby staan ze bekend als relatief vreedzame en actieve scholenvissen, wat ze een goede keuze maakt voor aquarianen die willen beginnen met Malawi-cichliden in een groter aquarium. Vooral de mannetjes vallen op door hun prachtige, vaak felblauwe kleuren, terwijl de vrouwtjes een meer bescheiden uiterlijk hebben.

Naam en betekenis

Het geslacht Copadichromis is in 1989 officieel beschreven door de wetenschappers David H. Eccles en E. Trewavas. Dit deden zij in het boek “Malawian cichlid fishes. The Classification of some Haplochromine genera”. Dit geslacht hoort bij de grote en bekende familie van de Cichlidae, oftewel de cichliden.

De naam Copadichromis zelf is een mooie samenvoeging van twee woorden uit het Oudgrieks:

Kopadi: Dit betekent ‘school’, zoals in een school vissen. Dit verwijst direct naar het natuurlijke gedrag van deze vissen: ze zwemmen graag in groepen.
Chromis: Dit is een naam die al sinds de tijd van Aristoteles wordt gebruikt voor vissen. In de wetenschappelijke namen van vissen wordt het vaak gebruikt als een algemene term voor cichliden en andere baarsachtigen.

Samengevoegd zou je Copadichromis dus vrij kunnen vertalen als ‘scholenvormende cichlide’. Een hele passende naam!

Kenmerken

Copadichromis-soorten zijn direct te herkennen aan hun elegante en gestroomlijnde lichaamsvorm, die perfect is aangepast aan een leven in het open water van het Malawimeer. Ze zijn geen kleine vissen; de meeste soorten worden in het aquarium gemiddeld tussen de 12 en 16 centimeter lang.

Het meest opvallende kenmerk is het grote verschil tussen de mannetjes en de vrouwtjes (dit noemen we seksuele dimorfie):

Mannetjes: De mannen zijn de ‘showstoppers’ van het geslacht. Ze ontwikkelen schitterende, intense kleuren, vaak met een basis van felblauw, wat kan overlopen in geel, oranje of zelfs rood op hun flanken en vinnen, afhankelijk van de soort en hun stemming. Tijdens de paartijd worden deze kleuren nog veel intenser om de vrouwtjes te imponeren. Ook hebben ze vaak duidelijke ‘eivlekken’ op hun anaalvin.
Vrouwtjes: De vrouwtjes zijn veel eenvoudiger gekleurd. Ze hebben meestal een zilverachtige of grijsbruine basiskleur. Dit helpt hen om minder op te vallen en zich te beschermen tegen roofdieren, vooral wanneer ze voor de jongen zorgen.

Een ander interessant kenmerk is hun speciale bek. Ze hebben een zogenaamde ‘uitstulpbare’ bek. Wanneer ze jagen, kunnen ze hun mond razendsnel naar voren schuiven als een soort buisje. Hiermee zuigen ze kleine diertjes (zoöplankton) uit het water. Dit is een fascinerend gezicht om te zien!

Herkomst

Alle soorten die tot het geslacht Copadichromis behoren, hebben een hele specifieke herkomst: ze komen uitsluitend uit het Malawimeer in Oost-Afrika. Dit betekent dat ze endemisch zijn voor dit meer; je vindt ze nergens anders in de vrije natuur.

Het Malawimeer is gigantisch groot en kent verschillende leefgebieden (biotopen). Copadichromis-soorten behoren tot de groep die ‘Utaka’ wordt genoemd. In tegenstelling tot de bekende ‘Mbuna‘ die strak langs de rotsen leven, zijn de Utaka bewoners van het open water.

Ze leven en jagen in grote scholen, vaak boven de zanderige of rotsachtige bodems. Hier zoeken ze naar zoöplankton, hun belangrijkste voedselbron. Je vindt ze dus meestal niet direct tussen de rotsen, maar meer in de waterkolom erboven of in de overgangsgebieden van rotsen naar zand. Sommige soorten leven in redelijk diep water.

Omdat het Malawimeer zo groot is, hebben veel soorten hun eigen, lokale kleurvarianten ontwikkeld. Een soort als Copadichromis mloto wordt bijvoorbeeld gevonden in het zuidoostelijke deel van het meer, maar ook verder naar het noorden bij Nkhata Bay. Dit maakt het een wijdverspreid geslacht binnen het meer.

Gedrag

Het gedrag van Copadichromis is precies wat hun naam al verklapt: het zijn echte scholenvissen. In het Malawimeer zwemmen ze in grote groepen, waarbij vooral de vrouwtjes soms scholen van meer dan honderd vissen kunnen vormen. Ze zijn actieve zwemmers die zich voornamelijk in de middelste waterlagen van het aquarium ophouden.

Over het algemeen worden Copadichromis-soorten als rustig en relatief vreedzaam beschouwd, zeker in vergelijking met veel andere Malawi-cichliden. Dit verandert echter wanneer de paartijd aanbreekt.

Gedrag van de mannetjes: De mannetjes worden in de broedperiode territoriaal. Ze zoeken een mooi plekje op de zandbodem en bouwen daar een broedkuil, die ook wel een ‘bower‘ wordt genoemd . Deze plek verdedigen ze tegen andere mannetjes, maar ze zijn meestal niet extreem agressief. Ze zullen hun mooiste kleuren laten zien en de vrouwtjes volhardend proberen te verleiden om met hen te paren.
Gedrag van de vrouwtjes: De vrouwtjes zijn een stuk rustiger en minder agressief. Zij houden zich wat meer op de achtergrond en zwemmen vaak samen in een groepje.

Vanwege het opdringerige gedrag van het mannetje tijdens de paartijd, is het sterk aan te raden om Copadichromis in een harem te houden. Dit betekent één mannetje met minimaal drie vrouwtjes . Zo wordt zijn aandacht verdeeld en raakt niet één vrouwtje uitgeput. In een aquarium dat te klein is, kunnen meerdere mannetjes erg onverdraagzaam naar elkaar zijn.

Soorten binnen het Copadichromis geslacht

Het geslacht Copadichromis kent een heel aantal beschreven en onbeschreven soorten. Hieronder vindt je een lijst met soorten die we nog niet in de database hebben opgenomen. Daaronder de soorten met foto die we al wel hebben toegevoegd: