Pomacentrus stigma – Zwartevlek Juffer
Pomacentrus stigma is voor het eerst wetenschappelijk beschreven door Fowler en Bean in 1928. De Nederlandse naam die voor deze soort wordt gebruikt is Zwartevlek Juffer, in het Engels Blackspot Damsel.
Deze vis behoort tot de familie Pomacentridae, die algemeen bekend staat als Juffers of Rifbaarzen. Binnen deze familie valt Pomacentrus stigma in de onderfamilie Pomacentrinae. De geslachtsnaam Pomacentrus is afgeleid van het Griekse ‘poma’ (deksel of operculum) en ‘kentron’ (stekel), verwijzend naar de stekelige vinstralen die kenmerkend zijn voor veel soorten in dit geslacht. De soortaanduiding ‘stigma’ is Latijn voor ‘vlek’ of ‘merk’, wat verwijst naar de kenmerkende donkere vlek op de vis.
Synoniem: Pomacentrus tablasensis.
Beschrijving
De Zwartevlek Juffer is een kleine, stevig gebouwde vis met een korte en diepe lichaamsvorm, die aan de zijkanten afgeplat is. De maximale totale lengte die deze soort kan bereiken is ongeveer 13 centimeter.
De algemene kleur van de Zwartevlek Juffer is zilverachtig met afhankelijk van de herkomst een lichte roze of gele ondertoon. Een opvallend kenmerk is de duidelijke donkere vlek die zich aan de achterzijde van de anaalvin bevindt. Wat betreft de vinnen, heeft de Zwartevlek Juffer 14 rugstekels en 13 tot 14 vinstralen in de rugvin. De anaalvin heeft 2 stekels en 14 tot 15 vinstralen.
Geslachtsverschillen zijn bij deze soort moeilijk te onderscheiden, hoewel mannetjes over het algemeen groter zijn dan vrouwtjes. Juveniele dieren kunnen van kleur veranderen naarmate ze volwassen worden.
Het temperament van de Zwartevlek Juffer wordt beschreven als levendig en kan territoriaal worden, vooral naarmate ze ouder worden. Ze zijn overdag actief. Ze leven voornamelijk in de buurt van koraaluitlopers.
Biotoop
Pomacentrus stigma komt voor in het westelijke deel van de Stille Oceaan, een regio die bekend staat om zijn rijke mariene biodiversiteit. Specifieke gebieden waar deze soort is waargenomen, zijn onder andere de Calamian Eilanden, Dauin-Apo Eilanden, Davao Golf, Lagonoy Golf, Lanuza Baai en Lingayen Golf, die zich allemaal in de Filipijnen bevinden. Ook wordt de soort gevonden rond Borneo (Kalimantan), Brunei Darussalam, Indonesië, Maleisië, de Filipijnen, de Zuid-Chinese Zee, de Suluzee en Taiwan.
Deze vis leeft in mariene omgevingen, specifiek in associatie met koraalriffen. Ze worden meestal aangetroffen op diepten variërend van 2 tot 15 meter. De Zwartevlek Juffer is een niet-migrerende soort, wat betekent dat ze hun leven grotendeels op een vaste locatie doorbrengen, vaak in de buurt van koraaluitlopers of rotsachtige gebieden.
Het habitat kenmerkt zich door de aanwezigheid van koraalformaties, die zowel voedsel als schuilplaatsen bieden. Het substraat in deze gebieden bestaat vaak uit zand, rotsen en levend steen, met een variëteit aan koraal en algenbegroeiing. De stroming kan variëren, maar is over het algemeen gematigd in de riffen waar deze soort leeft.
Dieet
In hun natuurlijke habitat voeden Zwartevlek Juffers zich voornamelijk met algen en kleine ongewervelde diertjes die ze van het koraal en andere oppervlakken schrapen. Hun dieet is dus omnivoor, met een nadruk op plantaardig materiaal en kleine diertjes.
Voor het aquarium is het belangrijk om dit natuurlijke voedingspatroon na te bootsen. Een geschikt dieet voor de Zwartevlek Juffer in gevangenschap omvat een gevarieerde mix van hoogwaardig vlokkenvoer, levend voer zoals artemia en mysis, en diepvriesvoer zoals rode muggenlarven of plankton. Het is ook aan te raden om af en toe algenplakjes of nori aan te bieden, om tegemoet te komen aan hun natuurlijke neiging om algen te eten.
Een veelgemaakte fout bij het voeren van jufferbaarzen is het te eenzijdig voeren, bijvoorbeeld alleen met droogvoer. Dit kan leiden tot voedingstekorten en gezondheidsproblemen. Zorg ervoor dat het voer rijk is aan vitaminen en mineralen. Een andere fout is het overvoeren, wat kan leiden tot watervervuiling en gezondheidsproblemen bij de vis. Voer de Zwartevlek Juffer in kleine porties, één tot twee keer per dag, en verwijder eventueel onopgegeten voer na een paar minuten.
Het Aquarium
Voor de Zwartevlek Juffer wordt een minimaal aquariumformaat van 200 liter aanbevolen. Dit formaat is geschikt omdat de vis, hoewel niet extreem groot, wel actief is en territoriaal kan worden naarmate hij volwassen wordt.
Het aquarium moet rijkelijk voorzien zijn van rotsen en koraalstructuren die veel grotten, spleten en schuilplaatsen bieden. Deze structuren dienen niet alleen als schuilplaatsen, maar ook als plekken waar de vis kan grazen. Zorg voor voldoende open zwemruimte naast de rotsformaties. Het substraat kan bestaan uit zand of fijn grind.
Waterwaarden
De Zwartevlek Juffer is een zoutwatervis, dus de waterwaarden moeten overeenkomen met die van een gezond rifaquarium. De ideale waarden zijn:
- Temperatuur: 24-27 °C
- pH: 8.1-8.4
- Zoutgehalte (Saliniteit): 1.023-1.026 sg
- Hardheid (KH): 8-12 dKH
Deze waarden moeten stabiel gehouden worden. Regelmatige waterverversingen zijn essentieel om de waterkwaliteit op peil te houden.
Geschikte en ongeschikte medebewoners
De Zwartevlek Juffer kan worden toegevoegd aan goed ingedraaide aquaria. Het is belangrijk om rekening te houden met hun temperament. Juveniele vissen kunnen in grotere groepen in een groter aquarium worden gehouden, maar naarmate ze volwassen worden, kunnen ze agressiever en territoriaal worden, vooral tegenover vissen van hetzelfde geslacht of van vergelijkbare grootte.
Geschikte medebewoners: Vreedzame rifvissen die niet concurreren om voedsel of territorium. Grotere, rustige vissen die de jufferbaarzen niet als prooi zien. Sommige ongewervelden kunnen ook geschikt zijn, mits ze niet worden lastiggevallen.
Ongeschikte medebewoners: Andere Juffers, vooral van het geslacht Pomacentrus, kunnen tot conflicten leiden. Kleine, schuwe vissen die gemakkelijk geïntimideerd worden. Vissen die bekend staan om het pikken aan vinnen of het jagen op kleinere vissen.
Het is raadzaam om de Zwartevlek Juffer als een van de eerste vissen in een nieuw aquarium te introduceren, zodat deze een territorium kan vestigen voordat andere, potentieel concurrerende of agressieve soorten worden toegevoegd.
Kweek van Pomacentrus stigma
Pomacentrus stigma wordt over het algemeen niet vaak succesvol in gevangenschap gekweekt, en er zijn momenteel geen specifieke kweekverslagen beschikbaar van eigenaren die deze soort met succes hebben voortgebracht . Dit suggereert dat de kweek in een standaard gezelschapsaquarium uitdagend kan zijn.
Auteur
Sinds ik op mijn twaalfde mijn eerste tweedehands aquarium kocht heb ik altijd wel een of meer aquariums gehad. Ik heb zelfs een garage ingericht als kweekruimte waarin ik in 50 aquariums zo’n 10.000 liter water in gebruik had. Op het moment heb ik nog twee aquariums. Een 1250 liter Tanganyika aquarium en een 250 liter gezelschapsaquarium met planten. De laatste 10 jaar heb ik aan deze website gewerkte als schrijver en fotograaf.
Copyright foto’s
