Gastromyzon

Gastromyzon

Gastromyzon is een fascinerend geslacht van vissen die we in de aquariumhobby vaak ‘steenkruipers’ noemen. Deze unieke, platte visjes komen uitsluitend voor op het eiland Borneo. Ze zijn direct herkenbaar aan hun bijzondere lichaamsbouw: ze lijken op kleine, platte pannenkoekjes die over de bodem schuifelen. Dankzij hun vinnen, die samen een krachtige zuigschijf vormen, kunnen ze zich muurvast zetten op stenen, zelfs in de allersterkste stroming van bergbeekjes.

Voor de aquariumhouder zijn het geweldige blikvangers, vooral in een speciaal ingericht ‘hillstream’-aquarium (een bak met veel stroming). Het zijn vredelievende groepsdieren die de hele dag druk in de weer zijn met het afgrazen van algen en biofilm van stenen en ruiten. Ze zijn wel wat kieskeurig wat betreft waterkwaliteit en zuurstof, waardoor ze iets meer aandacht vragen dan de gemiddelde beginnersvis.

Naam en betekenis

De wetenschappelijke geslachtsnaam is Gastromyzon. Dit geslacht werd voor het eerst in 1874 beschreven door de wetenschapper Günther. Gastromyzon behoort tot de familie Gastromyzontidae. Op sommige oudere websites of in boeken kom je ze misschien nog tegen onder de familie Balitoridae (de steenkruipers) , maar tegenwoordig hebben ze hun eigen familie. Met de wijziging van de familie hebben ze ook een nieuwe Nederlandse familienaam gekregen: Bergbeek Modderkruipers

De betekenis van de naam Gastromyzon is heel toepasselijk. Het komt uit het Grieks en bestaat uit twee delen: gaster (γαστήρ) betekent ‘buik’ en myzon (van μύζω) betekent ‘zuigen’. Letterlijk vertaald betekent de naam dus buikzuiger. Dit verwijst naar de unieke zuigschijf onder hun buik. Deze wordt gevormd door hun vergrote borstvinnen en samengegroeide buikvinnen, waarmee ze zich stevig kunnen vastzuigen aan stenen in snelstromend water.

Kenmerken

Als je voor het eerst een Gastromyzon ziet, valt meteen op hoe uniek hun lichaamsbouw is. Ze zijn perfect aangepast aan hun leven in snelstromend water.

Lichaamsvorm: Ze hebben een sterk afgeplat lichaam met een platte buik en een bolle rug. Hierdoor stroomt het water makkelijk over ze heen zonder dat ze veel weerstand bieden. Door deze vorm worden ze ook wel eens vergeleken met kleine pannenkoekjes of gitaartjes.

De zuigschijf: Het meest bijzondere kenmerk zijn de vinnen. De borst- en buikvinnen zijn enorm vergroot en de buikvinnen zijn aan de achterkant met elkaar vergroeid. Samen vormen ze een krachtige zuigschijf aan de onderkant van het lichaam. Hiermee kunnen ze zich muurvast zuigen aan gladde stenen, zelfs in de sterkste stroming.

Mond: De mond zit aan de onderkant (inferieur) en is erg breed; hij beslaat bijna de hele breedte van de kop. Dit is ideaal om algen van stenen af te grazen.

Grootte en kleur: De meeste Gastromyzon-soorten blijven vrij klein. Ze worden meestal tussen de 3 en 7 centimeter groot, afhankelijk van de exacte soort. Hun kleur is vaak bruin tot beige met donkere vlekken (zoals bij de Gastromyzon punctulatus) of een marmerpatroon, wat zorgt voor een uitstekende camouflage op de bodem. Sommige soorten, zoals de Gastromyzon viriosus, hebben opvallende gele vinnen.

Geslachtsonderscheid: Het verschil tussen mannetjes en vrouwtjes is met het blote oog erg lastig te zien. Over het algemeen zijn de mannetjes iets slanker gebouwd dan de vrouwtjes, zeker als de vrouwtjes eieren dragen.

Herkomst

De Gastromyzon komt uitsluitend voor in Zuidoost-Azië, en dan specifiek op het eiland Borneo (in de gebieden die horen bij Brunei, Maleisië en Indonesië). Ze zijn dus nergens anders ter wereld in het wild te vinden.

Ze leven daar in een heel specifiek type water: de zogenaamde hillstreams. Dit zijn snelstromende beekjes en rivieren in de bergen en heuvels. Het water is hier glashelder, koel en zit boordevol zuurstof door de wilde stroming en watervallen.

De bodem bestaat vooral uit gladde stenen, rotsblokken, kiezels en soms wat zand. Er staan meestal weinig tot geen waterplanten in deze snelstromende stukken. Wel schijnt de zon vaak fel op het ondiepe water, waardoor er een rijke laag algen en biofilm op de stenen groeit. Dit is precies waar de Gastromyzon zich thuis voelt.

Gedrag

De Gastromyzon is een ontzettend vreedzame vis. Ze zijn erg rustig van aard en zullen andere vissen in je aquarium nooit lastigvallen. Dit maakt ze heel geschikte medebewoners voor andere rustige vissen.

Hoewel ze er misschien uitzien als een vis die graag alleen op een steen ligt, zijn het echte groepsdieren. Ze zwemmen niet strak naast elkaar zoals een school zalmpjes, maar ze hebben elkaars gezelschap wel nodig om zich veilig te voelen. Als je er maar eentje houdt, worden ze vaak schuw en ongelukkig. Het advies is daarom om altijd een groepje van minimaal 5 tot 6 stuks te houden.

Als ze zich op hun gemak voelen, zijn ze de hele dag druk in de weer. Je ziet ze over de bodem en stenen ‘schuifelen’ op zoek naar algjes. Wat hun gedrag extra leuk maakt, is dat ze soms kleine, onschuldige ruzietjes lijken te maken over wie op het beste plekje in de stroming mag liggen. Ze duwen elkaar dan een beetje opzij of proberen bovenop elkaar te gaan liggen. Dit noemen we ‘sparring’ en is fascinerend om naar te kijken. Ze zoeken in het aquarium vaak de plekken op met de meeste stroming, bijvoorbeeld vlakbij de uitstroom van het filter.

Soorten Gastromyzon

Hieronder vind je de Gastromyzon soorten die we hebben opgenomen in onze database: