Leptobotia

Leptobotia

Leptobotia is een geslacht van vissen die we modderkruipers noemen. Ze komen oorspronkelijk uit Azië, met name uit China en het noorden van Vietnam. Wat dit geslacht zo bijzonder maakt, is de enorme variatie in grootte. Er zijn kleine soorten die nog geen 10 centimeter lang worden, maar ook reuzen zoals de Leptobotia elongata, die wel 50 centimeter kan bereiken en daarmee de grootste modderkruiper is. Ze leven het liefst op de bodem van heldere, stromende rivieren. Een uniek kenmerk is de scherpe, enkelvoudige stekel onder hun oog, die ze kunnen uitklappen als ze zich bedreigd voelen. Voor het aquarium betekent dit dat ze schoon, zuurstofrijk water met stroming nodig hebben. Ze zijn over het algemeen vreedzaam, maar kunnen wel wat schuw zijn.

Naam en betekenis

Het geslacht Leptobotia werd in 1870 voor het eerst wetenschappelijk beschreven door de Nederlandse ichthyoloog (viskundige) Pieter Bleeker.

De naam Leptobotia is een combinatie van twee woorden:

• Lepto: Dit komt van het Griekse woord leptos (λεπτός), wat ‘slank’ of ‘dun’ betekent.
• Botia: Dit is een verwijzing naar het nauw verwante geslacht Botia, een andere groep modderkruipers.

Samengevoegd betekent Leptobotia dus letterlijk “slanke Botia” of “slanke modderkruiper”. Dit beschrijft goed het vaak langgerekte en slanke lichaam van veel vissen binnen dit geslacht.

Het geslacht Leptobotia behoort tot de familie van de Botiidae, de familie van de modderkruipers.

Kenmerken

De vissen binnen het geslacht Leptobotia hebben een aantal duidelijke kenmerken die hen perfect hebben aangepast aan een leven op de bodem van stromende rivieren. Hun uiterlijk kan per soort wat verschillen, maar de basisbouw is altijd herkenbaar.

• Lichaamsvorm: Ze hebben een slank en langgerekt lichaam dat aan de zijkanten wat is afgeplat. Een interessant kenmerk is dat ze vanaf de kop tot aan de rugvin vaak lijken op een ‘normale’ Botia-achtige modderkruiper, maar dat het lichaam vanaf de rugvin naar de staart toe veel slanker en langgerekter wordt. De buikzijde is relatief plat, wat ideaal is om op de bodem te rusten.
• Kop, bek en baarddraden: De kop is relatief kort en ook aan de zijkanten samengedrukt. Ze hebben een onderstandige bek, wat betekent dat de bek aan de onderkant van de kop zit. Dit is perfect om voedsel van de bodem te zoeken. Rondom de bek bevinden zich meerdere gevoelige baarddraden, waaronder twee op de punt van de snuit en een grotere in elke mondhoek. Deze gebruiken ze om in het zand of tussen kiezels naar voedsel te speuren.
• De oogstekel: Het meest onderscheidende kenmerk van het Leptobotia-geslacht is de enkelvoudige, scherpe en beweegbare stekel die zich net onder elk oog bevindt. Deze stekel zit normaal gesproken verborgen in een huidplooi, maar kan worden uitgeklapt als de vis zich bedreigd voelt. Dit is een effectief verdedigingswapen. Let dus goed op bij het vangen met een netje, want de stekel kan hierin verstrikt raken.
• Enorme variatie in grootte: Binnen dit geslacht is er een opvallend groot verschil in de maximale grootte van de soorten. Er zijn kleinere soorten die in het aquarium passen, maar ook echte reuzen. De Leptobotia elongata is hiervan het bekendste voorbeeld; deze vis kan een lengte van wel 50 centimeter bereiken en is daarmee de grootste modderkruiper ter wereld.
• Kleur en patroon: De meeste soorten hebben prachtige schutkleuren die passen bij een leven op de bodem. De basiskleur is vaak geelbruin tot oranje. Veel soorten hebben een patroon van donkere vlekken, vegen of verticale strepen over hun lichaam. Een veelvoorkomend en opvallend detail bij meerdere soorten is een oranje of lichte streep die over het midden van de rug loopt, van de nek tot aan de staartvin.
• Schubben: Hoewel ze er glad uitzien, is hun lichaam bedekt met hele kleine, fijne schubben.

Herkomst

Vissen van het geslacht Leptobotia komen oorspronkelijk uit Azië. Ze zijn voornamelijk endemisch in China, wat betekent dat ze bijna nergens anders ter wereld in het wild voorkomen. Een aantal soorten wordt ook gevonden in het noorden van Vietnam.

Hun belangrijkste leefgebied is het stroomgebied van de Yangtze Rivier, de langste rivier van Azië. Hier leven ze vooral in de hoger gelegen en middelste delen van de rivier, waar het water helder en snelstromend is. Naast de Yangtze komen specifieke soorten ook in andere riviersystemen voor, zoals de Qianjiang Rivier in de provincie Guangxi.

De ideale omgeving voor een Leptobotia is een rivier met schoon, zuurstofrijk water en een duidelijke stroming. Ze leven op de bodem (demersaal), die meestal bestaat uit een mix van zand, kiezels en grotere, door het water afgesleten rotsen. Ze zoeken graag beschutting in rotsspleten en tussen het gesteente.

Helaas wordt het natuurlijke leefgebied van veel Leptobotia-soorten bedreigd door menselijke activiteiten, zoals de bouw van dammen en vervuiling. Dit heeft ervoor gezorgd dat de overlevingskansen van sommige soorten in het wild onder druk staan.

Gedrag

Leptobotia zijn fascinerende vissen met interessant gedrag, dat vooral gericht is op hun leven op de bodem van snelstromende rivieren. Als je ze in een aquarium houdt, is het belangrijk om hun natuurlijke gedrag te begrijpen.

• Groepsdieren: Dit zijn geen vissen om alleen te houden. In de natuur leven ze in groepen en dat sociale contact hebben ze ook in het aquarium nodig om zich veilig en op hun gemak te voelen. Als je een Leptobotia alleen houdt, zal hij waarschijnlijk erg schuw en gestrest zijn en zich constant verstoppen. Het is daarom aan te raden om ze in een groep van minimaal vijf tot zes exemplaren te houden.
• Bodemgericht en schuw: Als echte bodembewoners zul je ze bijna altijd op of net boven de bodem vinden, waar ze met hun baarddraden de grond afzoeken naar voedsel. Zeker in het begin kunnen ze wat schuw zijn en hebben ze veel schuilplaatsen nodig. Zorg voor voldoende grotten, kieren tussen stenen en stukken kienhout. Als ze zich veilig voelen, zul je ze veel vaker te zien krijgen.
• Hiërarchie: Binnen de groep wordt vaak een duidelijke rangorde (hiërarchie) vastgesteld. Dit kan leiden tot wat gejaag en ‘schijngevechten’, waarbij de vissen elkaar imponeren. Dit is volkomen natuurlijk gedrag en leidt zelden tot verwondingen, zeker als de groep groot genoeg is. In een grotere groep wordt deze energie namelijk beter verdeeld.
• Activiteit: Ze kunnen behoorlijk actief zijn, vooral tijdens het voeren. Ze schieten dan door de bak op zoek naar voedsel. Op andere momenten kunnen ze juist weer urenlang rustig op een favoriete plek liggen, vaak samen met hun groepsgenoten. Ze zijn vaak het meest actief in de ochtend- en avondschemering.
• Vreedzaam, met een kanttekening: Tegenover andere vissoorten, met name vissen die in de middelste en bovenste waterlagen zwemmen, zijn ze over het algemeen heel vreedzaam. Ze zullen andere vissen niet lastigvallen. Houd er wel rekening mee dat ze tijdens het voeren wat onstuimig kunnen zijn. Zorg ervoor dat eventuele rustigere bodembewoners ook voldoende te eten krijgen.

Leptobotia soorten

Hieronder vind je de Leptobotia soorten die we in onze database hebben opgenomen: