Neopetrolisthes

Neopetrolisthes

Het geslacht Neopetrolisthes omvat een groep opvallende en geliefde kreeftachtigen die bekend staan als porseleinkrabben. Deze kleine krabben, waarvan de Neopetrolisthes maculatus (Rood Gestippelde Porceleinkrab) de bekendste soort is, zijn populair in de zeeaquaristiek vanwege hun prachtige uiterlijk en vreedzame karakter. Ze hebben meestal een glanzend wit lichaam dat versierd is met vele rode of paarse stippen. Wat deze krabben bijzonder maakt, is hun nauwe samenwerking (symbiose) met zeeanemonen, waarin ze bescherming zoeken tegen roofdieren. Daarnaast vallen ze op door hun unieke manier van eten: ze gebruiken hun aangepaste voorpoten als kleine waaiers om plankton en voedseldeeltjes uit het water te filteren.

Naam en betekenis

De wetenschappelijke geslachtsnaam Neopetrolisthes is voor het eerst beschreven in 1937 door de onderzoeker Miyake. Dit geslacht behoort tot de familie Porcellanidae, die we in het Nederlands de porseleinkrabben noemen.

In de hobby wordt er vaak gesproken over “anemoonkrabben” vanwege hun levenswijze, of specifiek over de “Rood Gestippelde Porceleinkrab” als het gaat om de soort Neopetrolisthes maculatus.

Kenmerken

De krabben uit het geslacht Neopetrolisthes vallen direct op in het aquarium door hun prachtige en bijna kunstzinnige uiterlijk. Ze worden niet voor niets ‘porseleinkrabben’ genoemd; hun pantser heeft vaak een glans die doet denken aan fijn porselein.

De meest kenmerkende eigenschappen zijn:

Kleur en patroon:
Het lichaam is doorgaans helderwit of crèmekleurig. Dit witte ‘canvas’ is bedekt met een patroon van vele kleine rode, paarse of roodbruine stippen en vlekjes. Bij sommige soorten of varianten zijn deze stippen heel fijn, terwijl ze bij andere wat groter en onregelmatiger zijn.

Waaierhandjes:
Misschien wel het meest fascinerende kenmerk is hun manier van eten. Ze hebben speciale, aangepaste voorpoten die functioneren als kleine waaiers. Deze vouwen ze uit in de stroming om plankton en zweefvuil uit het water te vissen. Als ze iets gevangen hebben, vouwen ze de waaier bliksemsnel naar hun mond.

Scharen:
Ze bezitten twee relatief grote scharen in verhouding tot hun lichaam. Hoewel deze er indrukwekkend uitzien, gebruiken ze deze voornamelijk om hun territorium te verdedigen of om dreigend over te komen, en niet om op vissen te jagen.

Ogen:
De ogen staan op steeltjes en zijn zwart van kleur, wat ze een alert en grappig uiterlijk geeft.

Grootte:
Het zijn geen reuzen; ze blijven vrij klein. De meeste exemplaren worden niet groter dan ongeveer 3 tot 5 centimeter (inclusief poten).

Verschalen:
Net als andere schaaldieren groeien ze door te verschalen (vervellen). Als beginner kun je soms schrikken en denken dat de krab dood is, terwijl er alleen een leeg pantser in het aquarium ligt.

Herkomst

De soorten uit het geslacht Neopetrolisthes, zoals de bekende Rood Gestippelde Porceleinkrab, komen oorspronkelijk uit de warme wateren van de Indo-Pacific. Dit enorme gebied omvat zowel de Indische Oceaan als de Stille Oceaan.

In de natuur leven ze voornamelijk op koraalriffen. Ze komen daar voor in relatief ondiep water, meestal op een diepte tussen de 3 en 20 meter . Je zult deze krabben in het wild bijna nooit zomaar op de bodem zien lopen; ze leven namelijk altijd in of nabij zeeanemonen, die hun natuurlijke thuisbasis vormen.

Gedrag

Het gedrag van deze krabben wordt volledig bepaald door hun relatie met zeeanemonen. Dit noemen we commensalisme. De krab zoekt bescherming tussen de netelende tentakels van de anemoon, waar roofdieren (zoals vissen) niet durven komen. De anemoon zelf heeft hier geen last van, maar wordt er ook niet direct beter van, hoewel de krab soms vuilrestjes verwijdert. Zonder anemoon voelt de krab zich kwetsbaar en zal hij zich constant verstoppen of zelfs ten prooi vallen aan vissen.

Verder is hun gedrag als volgt samen te vatten. Naar andere vissen, garnalen en koralen zijn ze erg vredelievend. Je hoeft niet bang te zijn dat ze je vissen aanvallen. Tegenover soortgenoten zijn ze minder vriendelijk. Twee krabben van hetzelfde geslacht (bijvoorbeeld twee mannetjes) zullen met elkaar vechten tot de dood erop volgt. Het is daarom het veiligst om slechts één exemplaar te houden, tenzij je zeker weet dat je een mannetje en een vrouwtje (een koppel) hebt.

Ze zijn erg trouw aan hun plek. Als ze eenmaal een fijne anemoon hebben gevonden, verlaten ze deze zelden. Je zult de krab vaak ritmisch zien zwaaien met zijn waaierhandjes om voedsel uit het water te vissen.