Lissoporcellana nakasonei
Lissoporcellana nakasonei is voor het eerst officieel beschreven door de wetenschapper Miyake in 1978.
Er is voor deze specifieke soort geen unieke Nederlandse naam bekend. In de aquariumhobby worden dieren uit deze familie vaak verzamelnamen gegeven zoals ‘porseleinkrab’. Taxonomisch gezien behoort deze soort tot de familie Porcellanidae. Het is belangrijk om te weten dat porseleinkrabben geen ‘echte’ krabben zijn (Brachyura), maar behoren tot de infraorde Anomura. Ze zijn hierdoor nauwer verwant aan heremietkreeften en springkrabben dan aan de gewone strandkrab.
De geslachtsnaam Lissoporcellana is een verwijzing naar het typegeslacht Porcellana, waarbij het voorvoegsel ‘Lisso-‘ (van het Griekse lissos) vaak ‘glad’ betekent. Dit verwijst naar de relatief gladde rugschilden van soorten binnen dit geslacht. De soortnaam nakasonei is een eerbetoon aan een persoon, zeer waarschijnlijk de onderzoeker Nakasone die samen met Miyake ander werk heeft gepubliceerd over deze diergroep.
Synoniem: Porcellana maculata.
Beschrijving
Lissoporcellana nakasonei is een kleine en fijngebouwde verschijning in het aquarium. Zoals kenmerkend is voor porseleinkrabben, heeft ook deze soort een afgeplat lichaam. Ze bezitten slechts drie paar zichtbare looppoten. Het vierde paar poten is sterk verkleind en wordt vaak onder het rugschild gehouden om de kieuwen en het lichaam schoon te poetsen. De dieren hebben zeer lange antennes waarmee ze de omgeving continu in de gaten houden.
De kleur en patronen van deze soort zijn vaak spectaculair en dienen als camouflage. Het lichaam is doorgaans transparant of witachtig, bedekt met een patroon van rode, paarse of oranje vlekken en banden. Deze tekening loopt door over de poten en scharen. Hierdoor vallen ze nauwelijks op wanneer ze tussen de takken van hun gastheer zitten, wat meestal een zacht koraal is.
Het meest opvallende kenmerk zijn de grote, platte scharen. Hoewel deze er soms dreigend uitzien, gebruiken ze deze niet om prooien te vangen of te doden. De scharen dienen vooral voor verdediging en om territorium op het koraal te claimen. Om te eten beschikt deze krab over speciaal aangepaste monddelen. Dit zijn fijne, haarachtige waaiertjes die ze in de stroming houden om zwevend voedsel uit het water te zeven.
Wat betreft de grootte blijft deze soort zeer bescheiden. Het rugschild (carapax) bereikt doorgaans een breedte van ongeveer 0,60 cm tot 1,00 cm. Inclusief de poten en scharen oogt het dier iets groter, maar het blijft een miniatuur bewoner. Het onderscheid tussen de geslachten is van de buitenkant lastig te zien zonder het dier om te draaien. Vrouwtjes hebben een bredere staartflap die onder het lichaam is teruggevouwen, waaronder ze de eieren dragen. Bij volwassen mannetjes is deze flap smaller.
Het temperament is vreedzaam. Lissoporcellana nakasonei is geen actieve zwemmer en verlaat zijn plek op het koraal zelden. Ze leven vaak in paren of kleine groepjes op één koraalkolonie, zolang er genoeg ruimte is. De levensverwachting in het aquarium is niet exact vastgelegd, maar vergelijkbare kleine porseleinkrabben worden vaak tussen de 2 en 3 jaar oud, afhankelijk van de temperatuur en voeding.
Biotoop
Deze soort komt oorspronkelijk uit het westelijke deel van de Indo-Pacific. Het natuurlijke verspreidingsgebied is vrij groot en strekt zich uit van het zuiden van Japan en de Ryukyu-eilanden tot aan de Filipijnen, Indonesië en Nieuw-Caledonië. Ze leven in tropische zeeën en zijn onlosmakelijk verbonden met koraalriffen.
In de natuur vind je Lissoporcellana nakasonei bijna nooit vrij wandelend over de bodem of op stenen. Ze leven als zogeheten commensaal op zachte koralen. Met name de kleurrijke zachte koralen uit de geslachten Dendronephthya en Scleronephthya worden als gastheer gebruikt. De krabben zitten tussen de takken of naalden van het koraal. Hun kleurpatroon is vaak perfect aangepast aan de poliepen van de gastheer, waardoor ze bijna onzichtbaar zijn voor vijanden.
De habitat wordt verder gekenmerkt door waterbeweging. De gastheerkoralen groeien vaak op plekken waar een matige tot sterke stroming staat, zoals rifhellingen of overhangen. Dit is gunstig voor de krab, omdat de stroming vers voedsel aanvoert. De dieren bevinden zich meestal op dieptes variërend van enkele meters tot wel 40 meter, afhankelijk van waar hun gastheerkoraal groeit. In dit biotoop moeten ze constant op hun hoede zijn. Koraalklimmers, lipvissen en andere rovende vissen zijn natuurlijke vijanden die direct toeslaan als de krab zijn schuilplaats verlaat.
Dieet
Lissoporcellana nakasonei is een gespecialiseerde filteraar. In de natuur gebruiken ze hun aangepaste monddelen, die eruitzien als kleine waaiertjes, om voedsel uit het water te zeven. Ze vangen hiermee fytoplankton, zoöplankton en zwevende organische deeltjes die door de stroming worden aangevoerd. Ze jagen dus niet actief achter prooien aan en eten geen algen van de stenen, zoals sommige andere krabben doen.
In het aquarium moet je hier goed rekening mee houden. Omdat moderne zeeaquaria vaak voorzien zijn van krachtige afschuimers en filters, is het water soms te ‘schoon’ en voedselarm voor deze dieren. Het is daarom vaak nodig om ze bij te voeren. Geschikt voer bestaat uit zeer fijn materiaal. Denk hierbij aan levend of diepvries fytoplankton, rotifers, pas uitgekomen artemia-naupliën, copepoden of speciaal stofvoer voor koralen. Ook verpulverd droogvoer kan worden geaccepteerd, zolang de deeltjes maar klein genoeg zijn om in de waaiertjes te blijven hangen.
Een veelgemaakte fout is de aanname dat deze krabben voldoende hebben aan de resten van het vissenvoer. Grof voer of grote stukken kunnen ze niet verwerken. Als er te weinig zwevend voedsel in het water is, verhongeren ze langzaam. Je kunt dit voorkomen door met een pipet of spuitje een wolkje voer voorzichtig stroomopwaarts van de krab los te laten. Zorg dat de stroming het voer op natuurlijke wijze naar de krab brengt. Spuit het niet direct hard op het dier, want dan zal hij schrikken en zich terugtrekken, waardoor hij juist niet eet.
Het Aquarium
Omdat Lissoporcellana nakasonei erg klein blijft, stelt hij geen hoge eisen aan de afmeting van het aquarium. Een nano-aquarium vanaf 30 liter (bijvoorbeeld 30 cm x 30 cm x 30 cm) is al voldoende voor deze dieren. In grotere aquaria kunnen ze natuurlijk ook gehouden worden, maar daar loop je het risico dat je ze zelden ziet door hun kleine formaat en goede camouflage.
De inrichting van de bak is belangrijker dan het formaat. Omdat deze krabben in de natuur op zachte koralen leven, is het essentieel om ze een vergelijkbare plek te bieden. In het aquarium accepteren ze vaak vervangende gastheren zoals gorgonen (waaierkoralen) of vertakkende lederkoralen. Plaats de gastheer op een plek waar voldoende stroming staat. De krab moet in de stroming kunnen zitten om voedsel te vangen zonder dat hij wegspoelt. Zorg voor stabiele waterwaarden, want als klein ongewerveld dier zijn ze gevoelig voor schommelingen.
De waterwaarden moeten overeenkomen met een standaard tropisch rifaquarium:
- Temperatuur: 23 °C tot 27 °C.
- Zoutgehalte (Saliniteit): 1.023 tot 1.025.
- pH-waarde: tussen 8,1 en 8,4.
- Nitraat en fosfaat: laag, zoals gebruikelijk in koraalbakken.
Bij het kiezen van medebewoners moet je voorzichtig zijn. Deze krabben zijn zelf volkomen veilig voor alle vissen en lagere dieren; ze beschadigen geen koralen. Andersom zijn zij echter een makkelijke prooi. Plaats ze niet bij vissen die bekend staan als jagers op kreeftachtigen. Vermijd lipvissen (vooral de grotere soorten), koraalklimmers, kogelvissen en trekkervissen. Goede buren zijn rustige dieren zoals kleine grondels, zeenaalden (mits de stroming niet te hard is voor de zeenaald) of andere vreedzame garnalen.
Kweek van Lissoporcellana nakasonei
Het kweken van Lissoporcellana nakasonei is in een standaard aquarium een enorme uitdaging en wordt door hobbyisten zelden tot nooit succesvol volbracht. Dit komt niet doordat de dieren zich niet voortplanten, maar doordat de jongen een complex larvestadium doorlopen. In een gezelschapsaquarium maken de larven geen schijn van kans; ze worden opgegeten door medebewoners of belanden in het filtersysteem.
Video
Auteur
Sinds ik op mijn twaalfde mijn eerste tweedehands aquarium kocht heb ik altijd wel een of meer aquariums gehad. Ik heb zelfs een garage ingericht als kweekruimte waarin ik in 50 aquariums zo’n 10.000 liter water in gebruik had. Op het moment heb ik nog twee aquariums. Een 1250 liter Tanganyika aquarium en een 250 liter gezelschapsaquarium met planten. De laatste 10 jaar heb ik aan deze website gewerkte als schrijver en fotograaf.
Copyright foto’s
