Ambastaia

Ambastaia

Ambastaia is een geslacht van kleine, vreedzame modderkruipers die oorspronkelijk uit Zuidoost-Azië komen. Deze vissen, die vaak Dwerg Botia’s worden genoemd, zijn populair in de aquariumhobby vanwege hun interessante gedrag en mooie tekening. Het zijn echte groepsdieren die zich het prettigst voelen in een schooltje op de bodem van het aquarium. Ze zijn vooral ’s nachts actief, maar als er genoeg schuilplaatsen zijn, laten ze zich ook overdag zien. Met de juiste inrichting en medebewoners zijn het geweldige vissen voor een gezelschapsaquarium.

Naam en betekenis

Het geslacht Ambastaia is in 2012 beschreven door de Zwitserse ichthyoloog (vissenkundige) Maurice Kottelat.

Ambastaia behoort tot de familie Botiidae. Dit is de familie van de modderkruipers. Voordat dit geslacht een eigen naam kreeg, werden de vissen ingedeeld bij andere geslachten, zoals Botia en Yasuhikotakia. Daarom kom je die oude namen soms nog tegen in oudere boeken of op websites.

De naam Ambastaia is afgeleid van ‘Ambastai’ (of ‘Ambastus’ in het Latijn). Dit was een riviernaam die werd gebruikt in de ‘Geographia’, een beroemd handboek van de geograaf Ptolemaeus, die leefde van ongeveer 90 tot 168 na Christus. Wetenschappers gaan ervan uit dat met deze oude rivier de Mekong werd bedoeld. De naam is dus een verwijzing naar de herkomst van de vissen, want de soorten binnen het geslacht Ambastaia komen allemaal voor in het stroomgebied van de Mekong.

Kenmerken

Vissen uit het geslacht Ambastaia zijn kleine, slanke modderkruipers met een wat langgerekt, slangachtig lichaam. Ze worden meestal niet groter dan zo’n 8 centimeter. Zoals de meeste modderkruipers hebben ze rond hun bek meerdere baarddraden. Deze gebruiken ze om de bodem af te speuren naar voedsel.

Een bijzonder kenmerk van deze vissen en veel andere Botiidae, zijn de scherpe, beweegbare stekels die ze onder hun ogen hebben. Normaal gesproken zitten deze stekels verborgen in een soort huidplooi, maar als de vis gestrest is of zich bedreigd voelt, kan hij ze uitklappen. Wees dus voorzichtig als je ze vangt met een netje, want ze kunnen erin verstrikt raken.

De tekening op hun lichaam is waar je de Ambastaia-soorten echt aan herkent. De basisdiagnose voor het geslacht is een lichte, wit- tot geelachtige basiskleur met daarop een donkere streep over het midden van de flank en een tweede donkere streep over de rug. Verticale, ladderachtige dwarsbalken verbinden deze twee strepen met elkaar.

De twee bekendste soorten hebben een net iets ander patroon:

• Ambastaia sidthimunki (Dwerg Botia): Heeft een duidelijk ketting- of ladderpatroon, wat hem de Engelse bijnamen ‘Chain Loach’ en ‘Ladderback Loach’ heeft opgeleverd.
• Ambastaia nigrolineata (Zwartstreep Botia): Heeft zoals de naam al zegt (nigro = zwart, lineata = gestreept) duidelijke zwarte lengtestrepen. Bij jonge vissen zijn dit vooral de twee horizontale strepen. Naarmate ze ouder worden (vanaf ongeveer 4 cm), verschijnen er verticale balken die de strepen met elkaar verbinden.

Er is een klein verschil tussen mannetjes en vrouwtjes. Volwassen vrouwtjes zijn over het algemeen wat voller gebouwd en worden iets groter. Mannetjes kunnen een iets langere snuit en dikkere, vlezige lippen ontwikkelen.