Otopharynx tetrastigma
Otopharynx tetrastigma werd voor het eerst beschreven door Günther in 1894. De vis behoort tot de familie Cichlidae. De geslachtsnaam is afgeleid van het Grieks: “ous” (οὖς) betekent “oor” en “pharynx” (φάρυγξ) betekent “keelholte”. De naam verwijst mogelijk naar een kenmerk van de kieuwen of de keelstructuur van de vis. De soortnaam tetrastigma komt eveneens uit het Grieks: “tetra” (τέτρα) betekent “vier” en “stigma” (στιγμα) betekent “punt” of “vlek”. Dit verwijst naar de vier karakteristieke donkere vlekken op de flanken van de vis.
Synoniemen: Chromis tetrastigma, Cyrtocara tetrastigma, Haplochromis tetrastigma, Tilapia tetrastigma.
Uiterlijk, Gedrag en Levensduur
Otopharynx tetrastigma heeft een langwerpig, enigszins zijdelings afgeplat lichaam. De kop is lichtzilverig bruin, iets donkerder op de rug. Mannen kunnen een groen/blauwig iriserende kleur op de kop krijgen. De flanken zijn eveneens lichtzilverig, met drie vage, bruine vlekken. Deze vlekken zijn vaak niet scherp gedefinieerd. De buik is bleekgeelzilver. De lippen van de vrouwen zijn gelig, bij dominante mannen kunnen ze blauw worden. Sommige exemplaren vertonen een vage vlek op het kieuwdeksel. De rugvin is gelig met grijze marmering aan de achterkant. De aarsvin is gelig met een vaag donkerdere rand. De staartvin is geel met vage vlekjes. De buikvinnen zijn geel, die naar bruin overlopen aan de uiteinden. De borstvinnen zijn doorzichtig.
Mannetjes worden groter dan vrouwtjes (mannetjes tot 17 cm, vrouwtjes tot 14 cm) en vertonen een intensere kleur. Mannetjes hebben een iriserende turquoise kleur die overloopt naar blauw op de kop en het lichaam, met rode iriserende kleuren op het lichaam, rode tekening in de staart- en rugvin. Vrouwtjes zijn zilverkleurig met dezelfde drie vlekkenpatroon als de mannetjes, maar minder uitgesproken. Gedragsverschillen zijn voornamelijk gerelateerd aan voortplanting; mannetjes verdedigen een paaiplek en lokken vrouwtjes. Juvenielen lijken op de vrouwtjes, met minder uitgesproken kleuren.
Otopharynx tetrastigma wordt beschreven als relatief vreedzaam, hoewel ze territoriaal gedrag kunnen vertonen, vooral tijdens de voortplanting. Ze zijn niet schuw en leven niet in scholen, maar eerder in kleine groepen of als paar. Ze zijn bodembewoners die zich graag ophouden tussen Vallisneria en Ceratophyllum planten. In de natuur zoeken ze voedsel door zand op te nemen en de eetbare delen te scheiden. Bij gevaar duiken ze zich in de zandbodem.
Levensverwachting: De levensverwachting in het wild is onbekend. In een aquarium kunnen ze 5 tot 10 jaar oud worden.
Biotoop en Ecologie
Otopharynx tetrastigma komt van nature voor in het zuidelijke deel van het Malawimeer, in Malawi. Ze leven specifiek in de ondiepere wateren van het meer, tussen Vallisneria en Ceratophyllum planten, en in de rivier de Shire.
Hun natuurlijke habitat bestaat uit ondiepe, zandige gebieden met rotsformaties en een dichte begroeiing van waterplanten zoals Vallisneria en Ceratophyllum. De bodem bestaat voornamelijk uit fijn zand.
Het Malawimeer heeft een tropisch klimaat, met weinig variatie in temperatuur gedurende het jaar.
Dieet
Dieet in het wild: In hun natuurlijke habitat in het Malawimeer voedt Otopharynx tetrastigma zich door zand op te nemen en de eetbare delen te scheiden. Ze zoeken naar kleine kreeftachtigen en insectenlarven.
Dieet in het aquarium: In een aquarium kan een gevarieerd dieet worden aangeboden, bestaande uit:
- Droogvoer zoals granulaat, artemia en spirulina vlokken.
- Diepvriesvoer zoals mysis, krill, cyclops, garnalenmix, mosselen, sprot en spiering.
Het is belangrijk om een gevarieerd dieet te geven om ervoor te zorgen dat de vis alle benodigde voedingsstoffen binnenkrijgt. Ook is het belangrijk om niet te veel te voeren, om de waterkwaliteit te behouden.
Het Aquarium
Voor een groep van 5-7 volwassen Otopharynx tetrastigma is een aquarium van minimaal 300 liter (75 gallon) aanbevolen. Voor meerdere paren is een nog groter aquarium nodig, waarbij de exacte grootte afhankelijk is van het aantal paren. Een aquarium van 150 cm lengte wordt als minimum geadviseerd.
Het aquarium moet worden ingericht om de natuurlijke habitat van de vis te simuleren. Een fijne zandbodem is het meest geschikt, aangezien ze in de natuur in zandige gebieden leven en zand opnemen bij het zoeken naar voedsel. Rotsformaties en grotten dienen als schuilplaatsen, en een dichte begroeiing van Vallisneria of Ceratophyllum wordt door de vissen gewaardeerd.
De optimale waterwaarden zijn een pH van 7,5-8,5 (alkalisch), een temperatuur van 22-28°C en een hardheid van 12-16 dGH. Sterke filtratie en regelmatige waterverversingen zijn essentieel voor een goede waterkwaliteit.
Otopharynx tetrastigma is relatief vreedzaam, maar kan territoriaal gedrag vertonen, vooral tijdens de voortplanting. Geschikte medebewoners zijn andere vreedzame of semi-agressieve cichliden uit het Malawimeer, zoals Aulonocara of Utaka soorten, en niet-cichliden zoals Synodontis meervallen. Agressieve Mbuna cichliden moeten worden vermeden.
Kweek Aquarium en Conditioneren
De kweek van Otopharynx tetrastigma is relatief makkelijk. Een apart kweekaquarium is niet strikt noodzakelijk is, maar kan voor optimale resultaten wel handiger zijn. Een kleiner aquarium (maar nog steeds ruim genoeg voor het paar) met een vergelijkbare inrichting als het hoofdaquarium zou geschikt zijn. De waterkwaliteit moet uiteraard optimaal zijn (pH 7,5-8,5, temperatuur 22-26°C, GH 12-16). De verlichting hoeft niet speciaal te zijn.
Voor het conditioneren van de vissen voor de kweek wordt een gevarieerd dieet aanbevolen, inclusief droogvoer (granulaat, artemia, spirulina vlokken), diepvriesvoer (mysis, krill, cyclops, garnalenmix, mosselen, sprot, spiering). Het is belangrijk om de vissen goed gevoed en gezond te houden.
De optimale ratio voor een kweekgroep is 1 mannetje op 2 of 3 vrouwtjes, of een meervoud hiervan.
Het Afzetten
Tijdens het paaien worden de kleuren van de mannetjes intenser. De mannetjes vertonen een intensere turquoise en blauwe kleur op de kop en het lichaam, met rode iriserende kleuren op het lichaam en rode tekening in de staart- en rugvin. De vrouwtjes blijven over het algemeen minder kleurrijk.
Het hofmakerijritueel omvat het maken van een kuiltje in de zandbodem door het mannetje, waarna hij het vrouwtje probeert te lokken. Met wijd uitstaande vinnen probeert hij het vrouwtje te imponeren met zijn kleuren en trillende bewegingen. Wanneer het vrouwtje klaar is om te paaien, gaat ze mee naar de ondiepe kuil in het zand.
Tijdens de paring draaien de vissen om elkaar heen. Het vrouwtje legt een ei, dat in dezelfde draai door het mannetje wordt bevrucht. Het vrouwtje neemt het bevruchte ei vervolgens in haar bek om het uit te broeden (muilbroeder). Dit proces herhaalt zich totdat alle eieren zijn gelegd. Het aantal eieren is variabel, maar kan oplopen tot 60. Het paaien kan op elk moment van de dag plaatsvinden. De muilbroedende vrouwen zijn heel duidelijk herkenbaar aan de verdikte keel.
Opgroeien van de Jonge Vissen
De eieren komen na een paar dagen uit. De vrouw houdt de jonge visjes tot ongeveer 3 weken na het afzetten in haar muil. Ze teren daarbij nog op hun eidooierzak. De vrouw eet gedurende deze periode niet tot heel weinig. Na drie weken laat de vrouw de jonge visjes los. Het eerste voer voor de jongen bestaat uit fijngewreven vlokvoer en kleine artemia.
In een aquarium met volwassen vissen, worden de jonge visjes vaak al snel opgegeten. Wil je meer jonge vissen opkweken, vang de muilbroedende vrouw dan uit rond dag 17. Plaats haar in een opgroei aquarium met op de bodem wat zand en een schuilplaats. Na het loslaten van de jonge visjes, eet ze haar jongen niet direct op. Je hebt ruim de tijd om de vrouw na het loslaten van de jonge visjes weer uit te vangen en terug te plaatsen in het hoofd aquarium.
Conclusie
Otopharynx tetrastigma is een relatief vreedzame en visueel aantrekkelijke cichlide uit het Malawimeer, geschikt voor gevorderde beginners. Hoewel ze over het algemeen makkelijk te houden zijn, vereisen ze een ruim aquarium (minimaal 150 cm lengte) met een zandbodem, rotsformaties, en voldoende beplanting om hun natuurlijke habitat te simuleren. Een gevarieerd dieet is belangrijk voor hun gezondheid en welzijn.
Een opvallende eigenschap is hun zand-happende gedrag bij het zoeken naar voedsel. Het paaiproces, waarbij het vrouwtje de eieren in haar bek uitbroedt (muilbroed), is fascinerend om te observeren. Over het algemeen is het houden van Otopharynx tetrastigma een positieve ervaring, mits aan hun specifieke behoeften wordt voldaan. De relatief vreedzame aard maakt ze geschikt voor een gezelschaps- Malawi-aquarium met zorgvuldig geselecteerde medebewoners.
Video
Auteur
John de Lange
Copyright foto’s
John de Lange
Referenties
- Cleaver, Rachel M., Adrianus F. Konings, and Jay R. Stauffer, Jr. “Two new cave-dwelling cichlids of Lake Malawi, Africa.” Ichthyol. Explor. Freshwaters, vol. 20, no. 2, 2009, pp. 1–12
- Oliver, Michael K. “Six New Species of the Cichlid Genus Otopharynx from Lake Malaŵi (Teleostei: Cichlidae).” Bulletin of the Peabody Museum of Natural History, vol. 59, no. 2, 2018, pp. 1–42. – DOI:10.3374/014.059.0204
