Mchenga thinos

Mchenga thinos

Mchenga thinos werd voor het eerst beschreven door Stauffer, LoVullo & McKaye in 1993. Voor zover bekend, is er geen algemeen erkende Nederlandse naam voor de Mchenga thinos. In de aquariumhobby wordt vaak de wetenschappelijke naam gebruikt, of een afgeleide daarvan.

Deze fascinerende vis behoort tot de familie Cichlidae, beter bekend als de cichliden. Cichliden zijn een zeer diverse groep vissen die wereldwijd voorkomen, maar de Mchenga thinos is specifiek een vertegenwoordiger van de onderfamilie Pseudocrenilabrinae, die voornamelijk in Afrika te vinden is.

De naam van het geslacht, Mchenga, is afgeleid van het Chichewa, de inheemse taal van Malawi. Het woord “mchenga” betekent “zand” en verwijst naar de zandkastelen of ‘bowers’ die de mannetjes van dit geslacht bouwen als onderdeel van hun broedgedrag. De geslachtsnaam werd in 2006 door Stauffer en Konings vastgesteld. De soortnaam, thinos, komt uit het Grieks en betekent “zandheuvel”, wat eveneens een verwijzing is naar de zandstructuren die de mannetjes creëren voor de voortplanting.

Historisch gezien stond deze soort ook bekend onder een andere wetenschappelijke naam. Het enige geldige synoniem voor Mchenga thinos is Copadichromis thinos (Stauffer, LoVullo & McKaye, 1993). Dit was de oorspronkelijke combinatie toen de soort voor het eerst werd beschreven, voordat deze later in het geslacht Mchenga werd geplaatst.

Beschrijving

Mchenga thinos heeft een typische cichlidenlichaamsvorm, die over het algemeen gestroomlijnd en enigszins zijdelings afgeplat is, wat hen wendbaar maakt in het water. Wat de grootte betreft, bereiken deze vissen gemiddeld ongeveer een totale lengte van 9 centimeter. De dominante mannetjes kunnen echter iets groter worden, tot wel 10 centimeter. In het aquarium waar we ze soms teveel en te krachtig voer geven, worden ze soms wat groter tot zo’n 14 centimeter.

De kleur en patronen van de Mchenga thinos zijn afhankelijk van het geslacht en de leeftijd. Volwassen mannetjes zijn bijzonder opvallend met hun metaalblauwe kleur. Ze hebben vaak een duidelijke witte streep op hun rugvin en opvallende eivlekken op hun anaalvin. Deze eivlekken zijn kleine, ronde vlekken die lijken op viseitjes en een belangrijke rol spelen bij de voortplanting. Vrouwtjes en jonge vissen daarentegen zijn overwegend zilverkleurig. Vrouwtjes kunnen ook gele vlekken op hun anaalvin hebben, hoewel deze minder prominent zijn dan de eivlekken bij de mannetjes.

Verschillen tussen Mannen en Vrouwen (Seksueel Dimorfisme)

De verschillen tussen mannetjes en vrouwtjes, ook wel seksueel dimorfisme genoemd, zijn bij de Mchenga thinos duidelijk zichtbaar.

Fysieke verschillen: Zoals eerder genoemd, zijn mannetjes over het algemeen groter dan vrouwtjes . Het meest opvallende verschil zit echter in de kleuring. Mannetjes pronken met hun metaalblauwe tint, de witte streep op de rugvin en de kenmerkende eivlekken op de anaalvin. Vrouwtjes en jonge vissen behouden een meer ingetogen zilverkleurige uitstraling, waarbij vrouwtjes soms gele vlekken op de anaalvin vertonen .

Gedragsverschillen: Ook in gedrag zijn er duidelijke verschillen. Dominante mannetjes zijn polygaam, wat betekent dat ze zich elk seizoen met meerdere vrouwtjes voortplanten. Een belangrijk onderdeel van hun voortplantingsgedrag is het bouwen van zandkastelen of -kraters op de bodem. Deze structuren dienen als broedplaats en zijn bedoeld om vrouwtjes aan te trekken. Na het paaien nemen de vrouwtjes de zorg voor de jongen op zich. Ze zwemmen in grotere groepen en laten hun jongen uiteindelijk los in ondiep water, waar ze veiliger zijn. Jonge vissen lijken qua kleur op de vrouwtjes en zijn zilverkleurig.

Gedrag en Temperament

Mchenga thinos is over het algemeen een vredelievende vissoort die goed gedijt in een gemeenschapsaquarium. Ze staan erom bekend dat ze zich niet veel aantrekken van andere vissen die hun pad kruisen. Dit maakt ze een geschikte keuze voor aquaria met meerdere soorten, zolang de medebewoners niet te agressief zijn.

Deze vissen leven van nature in scholen of grotere groepen. Het is dan ook essentieel om ze in een groep van minimaal vijf individuen te houden om hun welzijn te garanderen. Eenzame vissen raken snel gestrest en worden daardoor vatbaarder voor ziekten. Hoewel ze in groepen leven, kunnen ze ook goed functioneren in paren of in een groep met meerdere vrouwtjes per mannetje, wat gezien hun polygame aard aan te raden is. Een verhouding van drie vrouwtjes op één mannetje wordt vaak als een goed compromis beschouwd voor de samenstelling van de groep.

Wat hun leefgebied betreft, zijn Mchenga thinos vissen die zich zowel op middendiepte als nabij de bodem ophouden. Ze komen voornamelijk voor in open water boven zandbodems of in de overgangszones tussen zand- en rotsbodems, op dieptes variërend van 5 tot 25 meter. Een opvallend gedragskenmerk is hun neiging om in het zand te graven en zo hun omgeving te veranderen, vooral de mannetjes die zandkraters bouwen voor de voortplanting.

Levensverwachting

In een goed onderhouden aquarium kunnen Mchenga thinos vissen een respectabele leeftijd bereiken. De gemiddelde levensverwachting voor deze soort in gevangenschap is ongeveer 7 jaar. Over hun levensverwachting in het wild is geen informatie beschikbaar.

Biotoop

Mchenga thinos is een endemische soort, wat betekent dat hij van nature slechts in één specifieke geografische regio voorkomt. Deze vissen zijn wijdverspreid te vinden in het Malawimeer. Het Malawimeer is een van de grootste meren van Afrika en grenst aan de landen Malawi, Mozambique en Tanzania. De soort is in het hele meer te vinden, vaak in grote groepen. Een specifieke locatie die als ’typelocatie’ (de plaats waar de soort voor het eerst werd ontdekt en beschreven) wordt genoemd, is Queens Reef in Mazinzi Bay.

Natuurlijk Habitat

Het natuurlijke habitat van de Mchenga thinos kenmerkt zich door open water boven zandbodems of in de zogenaamde ‘overgangszones’. Deze overgangszones zijn gebieden waar zandbodems geleidelijk overgaan in rotsachtige structuren. De vissen worden meestal aangetroffen op dieptes variërend van 5 tot 25 meter.

Wat de onderwaterbegroeiing betreft, leven deze vissen voornamelijk in open water boven zandige gebieden. Dit impliceert dat er over het algemeen weinig tot geen dichte onderwaterbegroeiing aanwezig is in hun directe leefomgeving. De focus ligt meer op de zandige vlaktes en de afwisseling met rotsformaties.

De bodem of het substraat in hun natuurlijke omgeving bestaat voornamelijk uit zand. In de overgangszones bestaat de bodem uit een mix van zand en stenen. Dit zandige substraat is van groot belang voor de Mchenga thinos, aangezien de mannetjes zandkastelen of -kraters bouwen als onderdeel van hun voortplantingsgedrag.

Natuurlijke Vijanden en Jachtgedrag

Mchenga thinos voedt zich in het Malawimeer voornamelijk met plankton. Plankton bestaat uit kleine organismen die in het water zweven. Vanwege dit dieet wordt de Mchenga thinos geclassificeerd als een carnivore (vleesetende) cichlide. Hoewel ze zelf jagen op plankton, is er in de beschikbare informatie geen specifieke melding gemaakt van hun natuurlijke vijanden in het Malawimeer. Zoals bij veel kleinere cichliden in grote meren, zullen ze waarschijnlijk ten prooi vallen aan grotere roofvissen en vogels.

Dieet

Wat eet deze vissoort in het wild?

In hun natuurlijke habitat is Mchenga thinos een gespecialiseerde eter. Deze vissoort is planktivoor, wat betekent dat ze zich voornamelijk voeden met plankton. Specifieker nog, ze jagen op zoöplankton. Zoöplankton zijn kleine dierlijke organismen die vrij in het water zweven. Ze foerageren (zoeken naar voedsel) in de waterkolom, wat wil zeggen dat ze door het open water zwemmen om hun voedsel te vangen. Vanwege dit dieet van kleine dierlijke organismen wordt de Mchenga thinos geclassificeerd als een carnivore (vleesetende) cichlide.

Wat voer je deze vissoort in het aquarium?

In het aquarium is de Mchenga thinos gelukkig niet kieskeurig en accepteert hij een breed scala aan voedselsoorten. Het is echter belangrijk om een gevarieerd dieet aan te bieden om tekorten te voorkomen en de gezondheid van de vissen te waarborgen.

Geschikte voedselopties voor Mchenga thinos in het aquarium zijn onder andere:

• Droogvoer: Dit omvat vlokken en pellets. Er zijn diverse commerciële droogvoeders verkrijgbaar die geschikt zijn voor cichliden.
• Vers en diepvriesvoer: Dit is een uitstekende aanvulling op het dieet. Denk hierbij aan diepvriesvoer zoals witte of zwarte muggenlarven, en verse garnalen.
• Eiwitrijk voedsel: Gezien hun natuurlijke carnivore dieet, is het aan te raden om de nadruk te leggen op eiwitrijke voedselsoorten.

Het is belangrijk om de vissen niet te veel te voeren, om watervervuiling te voorkomen. Het is beter om meerdere kleine porties per dag te geven dan één grote maaltijd. Bij wildvangexemplaren kan het soms nodig zijn om ze geleidelijk aan het aquariumvoer te laten wennen, hoewel de meeste exemplaren die via de handel verkrijgbaar zijn, al gewend zijn aan commercieel voer.

Het Aquarium

Voor een kleine groep Mchenga thinos van minimaal vijf individuen is een aquarium van minimaal 500 liter aan te raden, met een frontlengte van ten minste 150 centimeter. Als je echter een grotere groep wilt houden, bijvoorbeeld met meerdere mannetjes en vrouwtjes (een harem van 3-4 mannetjes en 5-6 vrouwtjes), of als je ze wilt combineren met andere vissoorten, dan is een aquarium van 1.000 liter of meer, met een minimale frontlengte van 250 centimeter, noodzakelijk.

De inrichting van het aquarium moet de natuurlijke zand- of overgangszone van het Malawimeer nabootsen. Dit betekent dat de nadruk moet liggen op zand als substraat. Idealiter bestaat minstens 80% van de bodem uit zand, vooral als je de zandzone wilt nabootsen. Dit is belangrijk omdat de mannetjes van Mchenga thinos zandkastelen of -kraters bouwen als onderdeel van hun voortplantingsgedrag. Ze staan erom bekend dat ze hun territorium in het zand graven, wat betekent dat ze planten kunnen ontwortelen en de inrichting kunnen veranderen. Daarom is het gebruik van veel planten niet ideaal, of je moet kiezen voor zeer robuuste planten die goed verankerd kunnen worden.

Naast zand kun je enkele grote rotsen toevoegen om schuilplaatsen en visuele barrières te creëren, net zoals in de overgangszones in het wild. Deze rotsen kunnen ook helpen om het water basisch te houden. Het toevoegen van kalkhoudende rotsen, zoals molensteen of travertijn, kan de omgeving verbeteren en de waterwaarden stabiliseren.

Zorg er ook voor dat rotsen stevig vastliggen zodat ze het graven niet kunnen omvallen. Plaats de rotsen bijvoorbeeld op een kunststof mat direct op het glas en voeg daarna pas zand toe.

Waterwaarden

Mchenga thinos gedijt het beste in water dat de omstandigheden van het Malawimeer nabootst. Dit betekent:

• Temperatuur: De ideale watertemperatuur ligt tussen de 22 °C en 26 °C.
• pH-waarde (zuurgraad): Deze vissen leven van nature in basisch water, dus een pH-waarde tussen 7.5 en 8.5 is optimaal.

Om de waterkwaliteit op peil te houden, is het aan te raden om maandelijks 20% tot 30% van het water te verversen. Het gebruik van specifieke zouten kan helpen om de pH te stabiliseren, afhankelijk van de hardheid van het gebruikte leidingwater.

Geschikte Medebewoners

Mchenga thinos is een relatief vredelievende vissoort die over het algemeen geen gedragsproblemen vertoont in een gemeenschapsaquarium. Ze zijn echter niet erg assertief en moeten daarom alleen worden samengehouden met andere vissoorten die een rustiger karakter hebben .

Geschikte medebewoners zijn onder andere:

• Aulonocara-soorten
• Bepaalde Lethrinops-soorten
• Sommige Copadichromis-soorten (maar niet alle soorten uit deze familie)

Het is dringend af te raden om Mchenga thinos samen te houden met Mbuna-cichliden. Mbuna’s zijn vaak veel agressiever en dominanter, wat zou leiden tot stress en uiteindelijk ziekte bij de minder assertieve Mchenga thinos. Het is ook verstandig om niet meerdere soorten van hetzelfde geslacht of verschillende variëteiten van dezelfde soort te mengen om het risico op hybridisatie (kruising) te voorkomen.

Kweek Aquarium en Conditioneren

Het kweken van Mchenga thinos in een aquarium is een lonende ervaring, en hoewel het als matig moeilijk wordt beschouwd, is het zeker haalbaar met de juiste voorbereiding en omstandigheden.

Kweekomgeving

Mchenga thinos is een muilbroeder, wat betekent dat het vrouwtje de bevruchte eitjes en later de jonge visjes in haar bek draagt ter bescherming. De voortplanting van deze soort vindt doorgaans plaats in het reguliere aquarium, mits de omstandigheden optimaal zijn en het aquarium voldoende groot is.

De inrichting van het aquarium speelt een belangrijke rol. Omdat de mannetjes zandkastelen of -kraters bouwen als onderdeel van hun baltsgedrag en voortplanting, is een bodem van fijn zand essentieel. Zorg dat er voldoende ruimte is om een zandkasteel te kunnen bouwen. In het aquarium is het zandkasteel vaak wat kleiner dan in het wild door de beperkte ruimte in het aquarium.

Conditioneren en Groepssamenstelling

Om de vissen in kweekconditie te brengen, is een gevarieerd en eiwitrijk dieet van groot belang. In het wild voeden Mchenga thinos zich voornamelijk met zoöplankton. Voor conditionering kun je ze voeren met hoogwaardig droogvoer (vlokken en pellets), aangevuld met vers en diepvriesvoer zoals witte of zwarte muggenlarven en verse garnalen. Het is aan te raden om de nadruk te leggen op eiwitrijke voedselsoorten om de vissen optimaal voor te bereiden op de kweek. Voer meerdere kleine porties per dag in plaats van één grote maaltijd om watervervuiling te voorkomen.

Mchenga thinos is een polygame vissoort, wat betekent dat één mannetje met meerdere vrouwtjes paart. Voor een kweekgroep is een haremopstelling zeer geschikt. Een verhouding van één mannetje op drie vrouwtjes is een goede optie. Voor grotere aquaria en grotere groepen is een verhouding van bijvoorbeeld 3-4 mannetjes en 5-6 vrouwtjes mogelijk, mits het aquarium minimaal 1000 liter is met een frontlengte van 250 centimeter.

Het Afzetten

Tijdens de paaiperiode worden de kleuren van de vissen, met name die van het mannetje, intenser en levendiger. Het dominante mannetje, dat normaal al een metaalblauwe kleur heeft, zal deze tint nog dieper en glanzender tonen om vrouwtjes aan te trekken. De opvallende eivlekken op zijn anaalvin spelen een belangrijke rol in het paairitueel. De afwezigheid van zwarte markeringen in de staartvin van het broedende mannetje, in tegenstelling tot andere Mchenga-soorten, is ook een diagnostisch kenmerk tijdens deze periode.

Het hofmaken begint met het mannetje dat een geschikte broedplaats creëert. Dit doet hij door een zandkasteel of -krater te bouwen op de zandbodem van het aquarium. Deze zandstructuur dient als zijn territorium en als de plek waar de paring zal plaatsvinden. Het mannetje zal vervolgens het vrouwtje naar zijn bower lokken met zijn indrukwekkende kleuren en gedrag.

Het Paairitueel en Eiafzetting

Wanneer een vrouwtje geïnteresseerd is, zal ze het mannetje volgen naar zijn zandkrater. Het paren vindt plaats in deze speciaal geprepareerde zandstructuur. Het stel draait om elkaar heen, vlak boven het zand. Het vrouwtje zet haar eieren af op de bodem van de krater.

Direct nadat het vrouwtje de eieren heeft afgezet, zal het mannetje ze bevruchten. Vervolgens neemt het vrouwtje de bevruchte eieren snel in haar bek. De eivlekken op de anaalvin van het mannetje spelen hierbij een slimme rol: het vrouwtje probeert deze vlekken, die lijken op eieren, ook in haar bek te nemen. Wanneer ze dit doet, opent ze haar bek en kan het mannetje zijn sperma afgeven, waardoor de eieren in haar bek alsnog bevrucht worden.

Mchenga thinos is een polygame soort, wat betekent dat één mannetje zich met meerdere vrouwtjes kan voortplanten gedurende het seizoen. Dit verklaart waarom een haremopstelling (één mannetje met meerdere vrouwtjes) aan te raden is in het aquarium.

Opgroeien van de Jonge Vissen

Het opgroeien van de jonge Mchenga thinos is een zorgvuldig proces, sterk beïnvloed door hun unieke muilbroedende gedrag. Als ervaren aquariumhouder kan ik je hier gedetailleerd over informeren.

Ouderlijke Zorg en Ontwikkeling van de Jonge Vissen

Mchenga thinos is een muilbroeder, wat betekent dat het vrouwtje de volledige ouderlijke zorg op zich neemt door de bevruchte eitjes en later de jonge visjes in haar bek te dragen ter bescherming. Dit is een zeer effectieve strategie om de kwetsbare eieren en larven te beschermen tegen roofdieren.

Nadat de eieren zijn afgezet en bevrucht, neemt het vrouwtje ze direct in haar bek. De eieren komen na een paar dagen uit, maar de jonge visjes blijven in de muil van de vrouw doorgroeien. Gedurende deze periode teren ze op hun eidooierzak, die hen van de nodige voedingsstoffen voorziet. Na ongeveer drie weken na het afzetten van de eieren, laat het vrouwtje de jonge visjes voor het eerst los.

In de natuur laten de vrouwtjes hun jongen los in ondiep water, waar ze veiliger zijn voor grotere roofvissen. In een gemeenschapsaquarium met volwassen vissen is de overlevingskans van de jonge visjes echter vaak laag, omdat ze gemakkelijk worden opgegeten door andere bewoners, inclusief de volwassen Mchenga thinos zelf.

Het Kweekaquarium voor Jonge Vissen

Als je een heel nest met jonge Mchenga thinos wilt opkweken, is een speciaal kweekaquarium nodig. Dit biedt de jonge vissen de beste kans op overleving en groei.

Inrichting van het kweekaquarium:

• Grootte: Een aquarium van ongeveer 40 centimeter is voldoende voor het opkweken van een nest jonge Mchenga thinos.
• Filter: Richt het in met een sponsfilter. Dit type filter is zacht en voorkomt dat de jonge visjes worden opgezogen, terwijl het toch zorgt voor voldoende filtratie en waterbeweging.
• Substraat: Een laag zand op de bodem is ideaal. Dit bootst hun natuurlijke omgeving na en is gemakkelijk schoon te houden.
• Decoratie: Plaats een paar rotsen in het aquarium. Deze bieden schuilplaatsen voor het vrouwtje en later voor de jonge visjes.

Overplaatsen van het vrouwtje:
Om de jonge vissen veilig te stellen, vang je het vrouwtje met de eieren of larven in haar bek rond dag 17 na het afzetten uit het hoofdaquarium en plaats je haar in het voorbereide kweekaquarium. Rond dag 21 zal ze de jonge visjes loslaten. Een groot voordeel is dat het vrouwtje de jonge visjes na het loslaten nog niet direct opeet. Dit geeft je alle tijd om haar rustig terug te plaatsen in het hoofdaquarium zodra de jongen zelfstandig zwemmen.

Eerste Voer en Waterkwaliteit voor Jonge Vissen

Zodra de jonge Mchenga thinos vrijzwemmen, hebben ze zeer klein, eiwitrijk voedsel nodig. Gezien het planktivore dieet van de volwassen vissen, zijn de volgende voedselsoorten geschikt als eerste voer:

• Fijn gemalen vlokkenvoer: Zorg ervoor dat het voer tot een zeer fijn poeder is vermalen, zodat de kleine bekjes van de jonge vissen het kunnen opnemen.
• Artemia-naupliën: Dit zijn pas uitgekomen pekelkreeftjes en vormen een uitstekende bron van levend, eiwitrijk voedsel dat de groei stimuleert.
• Ander klein levend of diepvriesvoer: Denk aan micro-wormen of cyclops.

Voer de jonge vissen meerdere keren per dag (bijvoorbeeld 3-5 keer) in kleine porties. Dit zorgt voor een constante aanvoer van voedingsstoffen en voorkomt tegelijkertijd overvoeding en watervervuiling.

Het handhaven van schone en stabiele waterwaarden is belangrijk voor de gezondheid en groei van jonge vissen. Voor jonge vissen, die gevoeliger zijn voor slechte waterkwaliteit, kan het nodig zijn om vaker (bijvoorbeeld wekelijks) en/of kleinere waterverversingen uit te voeren om de waterwaarden optimaal te houden. Een goede waterkwaliteit draagt significant bij aan de overlevingskans en gezonde ontwikkeling van de jonge Mchenga thinos.

Video

Auteur

Copyright foto’s

Gerard Semence – Revedimages-gerard.com
Mark Thomas – Marks Fiskenarie
Carsten Gissel