Labidochromis gigas
Labidochromis gigas werd voor het eerst beschreven door Digby S. C. Lewis in 1982. De soort heeft nog geen gangbare Nederlandse naam.
De geslachtsnaam Labidochromis is afgeleid van het Grieks: “labidos” betekent “tang” of “schaar”, refererend naar de naar voren wijzende voorste tanden van Labidochromis vellicans, die een tangachtige bek vormen waarmee insecten en ostracoden van algenmatten worden geplukt; en “chromis”, een naam die teruggaat tot Aristoteles, mogelijk afgeleid van “chroemo” (hinniken), verwijzend naar een trommelvis (Sciaenidae) en zijn vermogen om geluid te maken, later uitgebreid tot cichliden, juffervissen, stippenbaarsjes en lipvissen (alle baarsachtige vissen die ooit als verwant werden beschouwd), vaak gebruikt in de namen van Afrikaanse cichlidengeslachten naar aanleiding van Chromis (nu Oreochromis) mossambicus Peters 1852.
De soortnaam gigas is eveneens van Griekse oorsprong en betekent “reusachtig” of “groot” , verwijzend naar de relatief grote lichaamsgrootte van deze soort in vergelijking met andere Labidochromis soorten; hij bereikt meer dan 100 mm TL en is het grootste lid van het geslacht.
Beschrijving van Labidochromis gigas
Labidochromis gigas heeft een langwerpig, enigszins zijdelings afgeplat lichaam, typisch voor cichliden. De kop is licht iriserend blauw of turquoise aan de bovenkant, donkerder blauw onder de ogen en grijzer naar de snuit toe. Bij territoriale mannetjes is er een scherpe scheidingslijn tussen de kleur van het bovenste en onderste deel van de kop. Een donkere streep onder de ogen kan wel of niet aanwezig zijn. De flanken zijn helderblauw met opvallende, donkere verticale strepen (zeven onder de rugvin) die zich van boven naar beneden over de flanken uitstrekken en iets in de rugvin doorlopen. Vlekken van groene irisatie zijn zichtbaar op het kieuwdeksel. De keelstreek en kieuwmembranen zijn lichtgrijs. De vis bereikt een maximale lengte van meer dan 10 cm (SL), en is daarmee het grootste lid van het geslacht Labidochromis.
De rugvin is lichtblauw of blauwgrijs, meestal donkerder aan de basis en lichter aan de bovenkant. Een donkere submarginale streep kan wel of niet aanwezig zijn. De vinranden zijn wit of zeer lichtblauw, met donkerdere vinstralen. De staartvin is blauwgrijs, lichter aan de uiteinden; de vinstralen zijn donker, de membranen licht. De anaalvin is licht tot donkergrijs met een dikke submarginale streep en een witte rand. De buikvinnen zijn grijs met zwarte buitenste vinstralen en een witte buitenrand. De borstvinnen zijn doorschijnend met donkere vinstralen. Geconserveerde exemplaren kunnen hun witte kleur behouden of uniform lichtbruin worden.
Seksuele Dimorfisme en Ontwikkelingsstadia
Mannetjes zijn helderblauw met opvallende donkere verticale strepen, terwijl vrouwtjes olijfbruin zijn met donkerbruine verticale strepen. Mannetjes zijn aanzienlijk groter dan vrouwtjes en vertonen een meer uitgesproken kleurpatroon. Territoriale mannetjes verdedigen hun territorium actief tegen andere mannetjes. Gedragsverschillen tussen de seksen zijn voornamelijk gerelateerd aan voortplanting; vrouwtjes zijn muilbroeders.
Gedrag en Temperament
Labidochromis gigas is een relatief vreedzame soort binnen zijn eigen soort, maar kan territoriaal zijn tegenover andere mannetjes. Ze leven niet in scholen, maar eerder in kleine groepen of paren, met een haremstructuur (één mannetje met meerdere vrouwtjes). Ze zijn bodembewoners en geven de voorkeur aan rotsachtige habitats in ondiep water (tot ongeveer 12 meter diep), waar ze zich voeden met algen en kleine ongewervelden. Ze zijn niet schuw en kunnen relatief gemakkelijk worden waargenomen.
Levensverwachting
De levensverwachting van Labidochromis gigas in het wild is onbekend, maar in een aquarium kunnen ze meerdere jaren leven. De exacte levensduur is afhankelijk van de omstandigheden in het aquarium, zoals waterkwaliteit, voeding en stressniveau.
Biotoop van Labidochromis gigas
Labidochromis gigas wordt in het wild aangetroffen op de Likoma en Chisumulu eilanden in het Malawimeer, gelegen in Malawi, Mozambique en Tanzania. De soort is voornamelijk te vinden in de rotsachtige kustgebieden rondom deze eilanden. Er zijn aanwijzingen dat de soort ook voorkomt bij Cape Maclear, maar dit wordt beschouwd als een mogelijk niet-natuurlijke locatie.
Het natuurlijke habitat bestaat uit rotsachtige, ondiepe kustgebieden van het Malawimeer, tot een diepte van ongeveer 12 meter. Er is veel onderwaterbegroeiing aanwezig in de vorm van algenmatten (aufwuchs) op de rotsen. De oevers zijn rotsachtig en er is weinig tot geen begroeiing met bomen. De bodem bestaat voornamelijk uit rotsachtig substraat met spleten en holtes.
Labidochromis gigas leeft in een tropisch klimaat met een stabiele temperatuur en geen extreme seizoensvariaties.
Dieet van Labidochromis gigas
Dieet in het Wild: In hun natuurlijke habitat in het Malawimeer voedt Labidochromis gigas zich voornamelijk met algen (aufwuchs), met name filamenteuse algen. Hoewel ze voornamelijk herbivoor zijn, nemen ze ook kleine ongewervelden tot zich, zoals insectenlarven, chironomidenlarven, ostracoden en kleine gastropoden. De precieze samenstelling van hun dieet kan variëren afhankelijk van de beschikbaarheid van voedsel in hun specifieke leefgebied.
Dieet in het Aquarium: In een aquarium kan Labidochromis gigas gevoerd worden met een gevarieerd dieet dat hun natuurlijke voeding nabootst. Goede opties zijn hoogwaardige algenwafels, spirulina-rijk voer en andere plantaardige voedingssupplementen. Kleine hoeveelheden hoogwaardig vlokvoer of korrelvoer kunnen worden toegevoegd, maar het is belangrijk om te voorkomen dat het dieet te rijk aan dierlijke eiwitten is, aangezien dit kan leiden tot overmatige groei en gezondheidsproblemen. Het is essentieel om een evenwicht te vinden tussen plantaardig en dierlijk voedsel, waarbij het plantaardige deel het grootste deel van het dieet uitmaakt. Regelmatig voeren met kleine porties is beter dan grote hoeveelheden minder vaak.
Het Aquarium
Voor een klein groepje Labidochromis gigas (bijvoorbeeld één mannetje en twee tot drie vrouwtjes) is een aquarium van minimaal 300 liter nodig ofwel een lengte van 120 centimeter en 50 centimeter diepte. Voor grotere groepen of meerdere paren is een aanzienlijk groter aquarium vereist, aangezien deze vissen, ondanks hun relatief kleine formaat, territoriaal kunnen zijn, vooral de mannetjes.
De inrichting moet de natuurlijke habitat van de vis nabootsen. Het aquarium moet dus rotsen bevatten met veel spleten en holtes als schuilplaatsen. Een zandbodem is het meest geschikt; grind wordt minder vaak gebruikt. Planten zijn niet essentieel, maar kunnen worden toegevoegd als aanvulling op de inrichting, mits ze bestand zijn tegen de grazende activiteit van de vissen. De rotsen moeten zodanig worden geplaatst dat er zowel open zwemruimtes als beschutte gebieden ontstaan.
De optimale waterwaarden voor Labidochromis gigas zijn een pH van 7,5 tot 8,5 en een temperatuur tussen 22 en 26°C.
Compatibiliteit met Andere Soorten
Labidochromis gigas kan relatief vreedzaam zijn met andere Mbuna-soorten, maar het is belangrijk om rekening te houden met de grootte en het temperament van de andere vissen. Vermijd grotere, agressieve soorten of soorten met een vergelijkbaar territoriaal gedrag. Samen houden met Non-Mbunas wordt sterk afgeraden vanwege de verschillende dieetvoorkeuren en gedragingen.
Kweek van Labidochromis gigas
Je kunt Labdichromis gigas gewoon kweken in een aquarium met andere soorten. Wil je meer jonge visjes overhouden dan is het wel aan te raden een speciaal aquarium te gebruiken waar de jonge vissen naar toe kunnen.
De man kiest een plek in het zand uit waar hij wil paaien. Met zijn mooiste kleuren en wijd opgezette vinnen, zwemt hij met trillende bewegingen voor de vrouw langs. Als ze mee gaat naar de door de man gekozen paaiplaats, draaien ze om elkaar heen. De vrouw legt in het zand een of een paar eieren die direct door de man worden bevrucht. De vrouw draait door en neemt de eieren in haar muil.
De eieren komen na een paar dagen uit in de muil van de vrouw. Ze houdt de jonge visjes echter tot zo’n 3 weken na het afzetten van de eieren in haar muil. Al die tijd eet de vrouw weinig tot niets. Na drie weken laat ze de jonge visjes los tussen de rotsen.
Met andere volwassen vissen in het aquarium worden de jongen vaak al snel opgegeten. Als je er meer wil overhouden, dan vang je de vrouw rond dag 17 uit het hoofd aquarium. Plaats haar in een opgroei aquarium met op de bodem wat zand en een plek waar ze kan schuilen. Na het loslaten van de jonge visjes, eet ze deze niet direct op. Je hebt voldoende tijd om haar terug te plaatsen in het hoofd aquarium.
Bijzonderheden over Labidochromis gigas
Diverse details over Labidochromis gigas die niet in de voorgaande hoofdstukken zijn behandeld. Hieronder een overzicht:
- Geografische Variatie: Er wordt melding gemaakt van geografische variatie in kleurpatroon. Exemplaren van Chinyankhwazi Island zijn bijvoorbeeld roder dan die van Monkey Bay, en exemplaren van Thumbi West Island zijn veel bleker. Deze variatie kan wijzen op aanpassingen aan lokale omstandigheden of het begin van allopatrische soortvorming.
- Dieet en Voedselvoorkeur: Hoewel Labidochromis gigas voornamelijk herbivoor is en zich voedt met filamenteuse algen, nemen ze ook kleine ongewervelden tot zich. De precieze samenstelling van hun dieet kan variëren afhankelijk van de beschikbaarheid van voedsel. In aquaria is het belangrijk om een dieet te bieden dat rijk is aan plantaardig materiaal, met een beperkte hoeveelheid dierlijk eiwit om overmatige groei te voorkomen.
- Sociale Structuur: De soort leeft in kleine groepen of paren, vaak met een haremstructuur (één mannetje met meerdere vrouwtjes). Mannetjes zijn territoriaal, vooral tijdens de voortplanting.
- Maximale Grootte: De maximale lengte wordt gegeven als meer dan 10 cm (SL), wat hem het grootste lid van het geslacht Labidochromis maakt. In aquaria kunnen ze echter groter worden door een dieet dat te rijk is aan dierlijke eiwitten.
Conclusie
Labidochromis gigas is een relatief vreedzame, maar territoriaal ingestelde cichlide uit het Malawimeer. Hoewel ze niet extreem moeilijk te houden zijn, vereisen ze wel een ruimer aquarium (minimaal 300 liter) met een rotsachtige inrichting. Een gevarieerd dieet, rijk aan plantaardig materiaal, is essentieel voor hun gezondheid. De haremstructuur (één mannetje, meerdere vrouwtjes) dient bij de inrichting en de keuze van het aantal vissen te worden meegenomen. Beginners kunnen deze soort houden, maar grondige research naar de specifieke behoeften is aan te raden om succesvol te zijn.
Een opvallende eigenschap is de aanzienlijke geografische variatie in kleurpatroon. De relatief grote lichaamsgrootte in vergelijking met andere Labidochromis soorten is een andere opvallende eigenschap. De ervaring met het houden van deze soort is over het algemeen positief, mits aan de specifieke eisen wordt voldaan. Een goed begrip van hun sociale structuur en dieetbehoeften is cruciaal voor een succesvolle en plezierige aquariumhouderij.
Auteur
John de Lange
Copyright foto’s
Mark Thomas – Marks Fiskenarie
Pete Barnes
Referenties
Burgess, W. E. (1975). Studies on the Family Cichlidae.
Lewis, D. S. C. (1982). A revision of the genus Labidochromis (Teleostei: Cichlidae) from Lake Malawi. Zoological Journal of the Linnean Society.
