Holopristis pulchra – Karbonkelzalm
Holopristis pulchra werd voor het eerst beschreven door Werner Ladiges in 1938. In het Nederlands wordt deze vis ook wel Karbonkelzalm genoemd. Holopristis pulchra behoort tot de familie Acestrorhamphidae, ook wel bekend als de Amerikaanse tetras.
De geslachtsnaam Holopristis, geïntroduceerd door Eigenmann in 1903, is afgeleid van het Griekse “hólos” (ὅλος), wat “geheel” of “compleet” betekent, en “pristis“, afkomstig van “prístēs” (πρίστης), wat “zaagman” betekent (iemand die zaagt). Deze naam verwijst waarschijnlijk naar de bovenkaak van H. ocellifera, met “tanden langs de gehele rand”.
De soortnaam pulchra is Latijn voor “mooi” of “elegant”, en beschrijft de vis als “prachtig gekleurd” in zijn natuurlijke omgeving.
Synoniem: Hemigrammus pulcher
Beschrijving
Holopristis pulchra heeft een langwerpig, enigszins afgeplat lichaam. De basiskleur is bleekgeel tot licht citroengeel. Op de flanken bevindt zich een opvallende, zwarte vlek die zich uitstrekt tot aan de staartwortel. Deze zwarte vlek is vaak wigvormig. De kop is lichtgeel, en de vinnen zijn doorzichtig tot lichtgeel, soms met een lichte tint roze of oranje. De vis bereikt een maximale lengte van ongeveer 4,5 centimeter.
Geslachtsverschillen: Volwassen vrouwtjes zijn ronder en voller in het lichaam dan de mannetjes. Het belangrijkste verschil is de vorm van de zwemblaas, die door het semi-transparante lichaam zichtbaar is. Bij mannetjes is de zwemblaas puntig, terwijl deze bij vrouwtjes rond is. Gedragsverschillen tussen de seksen zijn subtiel; mannetjes kunnen soms gravide (drachtige) vrouwtjes lastigvallen, maar dit is niet agressief gedrag.
Gedrag en Temperament: Holopristis pulchra is een vreedzame vissoort die het beste tot zijn recht komt in een groep van minimaal 6 individuen (een school). Ze zijn niet schuw en zwemmen in de middenwaterkolom. Het zijn sociale vissen die graag in groepen bij elkaar blijven.
In de winkel worden ze momenteel bijna niet meer aangeboden. Hun gelijkende familielid Hemigrammus ocellifer ofwel het Lantaarndragertje zie je veel vaker.
Biotoop
Holopristis pulchra komt van nature voor in Peru, Brazilië en mogelijk ook Colombia. De meeste exemplaren die in de handel worden aangeboden, zijn echter gekweekt. De vis leeft in de bovenloop van het Amazonebekken in Peru.
Het zijn riviervissen die leven in langzaam stromende zijrivieren van de Amazone, meestal onder een dichte begroeiing van bomen. Hun natuurlijke habitat wordt gekenmerkt door een donkere, zure waterkolom, een bodem van rivierzand en een overvloed aan onderwatervegetatie en drijfhout. De oevers zijn begroeid met bomen, wat schaduw en organisch materiaal in het water levert.
Dieet
Dieet in het wild: In hun natuurlijke habitat voedt Holopristis pulchra zich met wormen, kleine schaaldieren en plantaardig materiaal.
Dieet in het aquarium: In een aquarium kunnen ze gevoerd worden met klein levend voer (zoals Artemianaupliën) en droogvoer van goede kwaliteit. Een gevarieerd dieet is aan te raden.
Het Aquarium
Voor een groep van 6 tot 8 Holopristis pulchra is een aquarium van minimaal 60 cm lengte nodig. Voor grotere groepen moet het aquarium proportioneel groter zijn.
Richt het aquarium in met een donkere, zachte bodem van fijn zand. Een dichte beplanting met fijnbladige planten, drijvende planten en wat drijfhout creëert een natuurlijke omgeving die de vissen op hun gemak stelt en schaduw biedt. Rotsen zijn niet nodig.
Waterwaarden: De ideale waterwaarden zijn een pH van 6-7 en een hardheid (dH) tot maximaal 18 graden, bij een temperatuur van 23 tot 27°C .
Compatibiliteit: Holopristis pulchra is een vreedzame vis die goed samengaat met andere kleine, vreedzame vissoorten die de voorkeur geven aan vergelijkbare waterwaarden. Geschikte medebewoners zijn andere kleine characiden, tetras, of andere vissen die niet agressief zijn en geen bedreiging vormen voor de Holopristis pulchra. Vermijd grotere of agressieve vissen.
Kweekaquarium en Conditionering
Voor de kweek van Holopristis pulchra wordt een apart kweekaquarium gebruikt. Een geschikte afmeting is ongeveer 45 x 25 x 25 cm. Het water moet zacht en zuur zijn (pH 5.5-6.5), wat bereikt kan worden met behulp van een turf filter. De verlichting moet gedimd zijn en een kleine, rustige sponsfilter is voldoende. Fijnbladige planten, zoals Javamos, dienen aanwezig te zijn als legplaats voor de eieren.
Om de vissen voor te bereiden op de kweek (conditionering), worden ze overvloedig gevoerd met kleine levende voedingen. Mannetjes en vrouwtjes worden apart gehouden totdat de vrouwtjes vol met eieren zitten en de mannetjes hun beste kleuren vertonen. Vervolgens worden één of meer paren in het kweekaquarium geplaatst. Een goede verhouding is een groep van ongeveer een half dozijn mannetjes en vrouwtjes, of meerdere paren.
Het Afzetten
Tijdens het paaien worden de kleuren van de Holopristis pulchra intenser. De mannetjes vertonen feller gele en oranje tinten, terwijl de vrouwtjes voller en ronder worden. Het hofmakerijritueel omvat achtervolging en het tonen van de kleuren door de mannetjes.
De eieren worden afgezet op fijnbladige planten, zoals Javamos, of op andere geschikte oppervlakken in het kweekaquarium . Het afzetten vindt meestal plaats in de ochtend of avond, zoals bij veel andere vissoorten.
Het zijn eierleggende vissen die hun eieren niet beschermen. De eieren worden verspreid afgezet. Het aantal eieren per legsel is relatief veel. De eieren zijn klein en doorzichtig. Na het afzetten van de eieren worden de ouders verwijderd om kannibalisme te voorkomen.
Opgroeien van de Jonge Vissen
De eieren komen na 20-24 uur uit. De jonge vissen beginnen 2-3 dagen later vrij te zwemmen. Er is geen ouderlijke zorg bij deze soort; de ouders eten de eieren en jongen op als ze de kans krijgen, daarom moeten ze na het afzetten van de eieren verwijderd worden.
Het eerste voer bestaat uit infusoria, gevolgd door Artemianaupliën na een week.
Bijzonderheden
Enkele aanvullende bijzonderheden over Holopristis pulchra:
- Taxonomische geschiedenis: De soort stond voorheen bekend onder de naam Hemigrammus pulcher, maar is recent geclassificeerd onder het geslacht Holopristis. Deze naamswijziging heeft ook de spelling van de soortnaam beïnvloed.
- Verkrijgbaarheid: De meeste exemplaren in de handel zijn gekweekt, niet gevangen in het wild.
- Waterparameters: Hoewel de ideale waterwaarden zacht en zuur zijn (pH 6-7, dH tot 18), passen gekweekte exemplaren zich aan een breder scala aan omstandigheden aan.
- Gedrag in het aquarium: Mannetjes kunnen soms drachtige vrouwtjes lastigvallen, maar dit is geen agressief gedrag. Voldoende schuilplaatsen zijn aan te raden.
- Kweek: De kweek is niet eenvoudig en vereist geduld en aandacht voor de juiste waterparameters en het aanbieden van geschikte legplaatsen. De ouders moeten na het afzetten van de eieren verwijderd worden om kannibalisme te voorkomen. De jongen worden gevoerd met infusoria en later Artemianaupliën.
- Geografische verspreiding: De soort komt voor in de bovenloop van het Amazonebekken in Peru, en mogelijk ook in Brazilië en Colombia . De vis leeft in neotropische zoögeografische gebieden en in het Amazone rivierbekken.
Conclusie
Holopristis pulchra, de Karbonkelzalm, is een aantrekkelijke, vreedzame vis die geschikt is voor de ervaren aquariumhouder. Hoewel ze niet extreem moeilijk te houden zijn, vereist succesvolle kweek wel aandacht voor specifieke waterparameters en het aanbieden van geschikte legplaatsen. De neiging van de ouders om hun eieren en jongen op te eten, maakt het kweken extra uitdagend. Een goed ingericht aquarium met voldoende schuilplaatsen en een groep van minimaal zes exemplaren is essentieel voor hun welzijn.
Het opvallende gedrag van de mannetjes die soms drachtige vrouwtjes lastigvallen, is een punt van aandacht. De combinatie van hun schuwe aard en de behoefte aan specifieke waterparameters maakt deze vis minder geschikt voor beginners. Ondanks de uitdagingen van de kweek, is het houden van deze vissoort een lonende ervaring voor degene die bereid is de tijd en moeite te investeren.
Video
Auteur
John de Lange
Copyright foto’s
Referenties
FishBase – Holopristis pulchra – Garnet tetra
Wikipedia – Holopristis pulcher
Seriously Fish – Hemigrammus pulcher (Pretty Tetra)
Fishkeeper – Pretty Tetra
Aquaticcommunity – Spawning the Pretty / Garnet Tetra – Hemigrammus pulcher
