Gnathocharax steindachneri – Arowana Tetra
Gnathocharax steindachneri werd voor het eerst beschreven door de Oostenrijkse ichthyoloog Franz Steindachner in 1913. De geslachtsnaam Gnathocharax is afgeleid van het Griekse woord gnáthos, wat “kaak” betekent, en charax, wat verwijst naar een “palissade” of “omheining”. Dit verwijst naar de opvallende, scherpe tanden en de specifieke kaakstructuur van deze vis. De soortnaam steindachneri eert de beschrijver zelf, Franz Steindachner, en is een gebruikelijke praktijk in de taxonomie om wetenschappers te eren die bijdragen aan de kennis van een soort. In het Nederlands worden ze ook wel Arowana Tetra genoemd.
Beschrijving
Gnathocharax steindachneri heeft een slank en gestroomlijnd lichaam dat typisch is voor vissen in de familie Acestrorhynchidae. De vis heeft een langwerpige vorm, wat hen helpt om snel door het water te bewegen. De kleur van de kop en de flank is meestal een glanzend zilver met een lichte blauwe of groene gloed, wat hen een aantrekkelijke uitstraling geeft. De flanken kunnen ook een subtiele schaduw van geel of goud vertonen, vooral wanneer ze goed verlicht zijn.
De vinnen zijn meestal doorzichtig tot lichtgekleurd, met een lichte tint van geel of oranje, wat een mooi contrast vormt met de rest van het lichaam. Deze vis kan een maximale lengte van ongeveer 8 tot 10 centimeter bereiken, afhankelijk van de omstandigheden in het aquarium en de verzorging die ze ontvangen.
Geslachtsverschillen
Er zijn enkele fysieke verschillen tussen mannelijke en vrouwelijke Gnathocharax steindachneri. Mannetjes zijn vaak iets kleiner en slanker dan vrouwtjes, die meestal een vollere buik hebben, vooral tijdens de voortplantingsperiode. Gedragsmatig zijn mannetjes vaak actiever en kunnen ze een meer uitgesproken territoriaal gedrag vertonen, vooral wanneer ze hun territorium willen verdedigen of tijdens de paartijd. Vrouwtjes daarentegen zijn meestal rustiger en minder agressief.
Bij juvenielen zijn de kleuren vaak minder uitgesproken en kunnen ze een meer uniforme kleur hebben zonder de kenmerkende glans van volwassen exemplaren. Naarmate ze ouder worden, ontwikkelen ze de typische kleurpatronen en markeringen die deze soort zo herkenbaar maken.
Gedrag en Temperament
Gnathocharax steindachneri staat bekend om zijn vredelievende en sociale gedrag. Deze vissen zijn uitstekende scholenvis en voelen zich het meest op hun gemak wanneer ze in groepen van minimaal vijf tot tien individuen worden gehouden. Ze zijn niet agressief en kunnen goed samenleven met andere kleinere vissen, zoals andere zalmpjes en vreedzame soorten.
In het aquarium zwemmen ze meestal in de middenlagen van het water, maar ze kunnen ook naar de oppervlakte komen om te foerageren. Ze zijn niet bijzonder schuw, maar kunnen zich verstoppen tussen planten of schuilplaatsen als ze zich bedreigd voelen. Het is belangrijk om voldoende schuilplaatsen en beplanting in het aquarium te hebben, zodat ze zich veilig voelen.
Levensverwachting
In het wild kan de levensverwachting van Gnathocharax steindachneri variëren, maar ze kunnen doorgaans tot 5 jaar oud worden. In een goed onderhouden aquarium, met de juiste waterkwaliteit en voeding, kunnen ze zelfs ouder worden, tot ongeveer 6 tot 7 jaar. Het is belangrijk om een stabiele omgeving te bieden, met regelmatige waterverversingen en een uitgebalanceerd dieet, om hun levensduur te maximaliseren.
Door hun vreedzame aard en aantrekkelijke uiterlijk zijn ze een uitstekende keuze voor zowel beginnende als ervaren aquariumhouders die een levendige en dynamische gemeenschap van vissen willen creëren.

Biotoop
Gnathocharax steindachneri komt van nature voor in Zuid-Amerika, specifiek in de landen Brazilië, Guyana en Venezuela. Deze vissen leven voornamelijk in de wateren van de Amazonas en Orinoco rivieren, waar ze zich bevinden in de bovenste lagen van het water.
Leefomgeving
In hun natuurlijke habitat zijn Gnathocharax steindachneri riviervissen, wat betekent dat ze voornamelijk in stromend water leven. Ze zijn te vinden in gebieden met een rijke onderwaterbegroeiing, zoals dichte vegetatie en drijvende planten. Deze begroeiing biedt schuilplaatsen en voedselbronnen, wat essentieel is voor hun overleving. De randen van de wateren zijn vaak begroeid met bomen en andere planten, wat bijdraagt aan de biodiversiteit van hun ecosysteem.
De bodem of het substraat van hun leefgebied bestaat meestal uit een mengsel van zand en fijn grind, vaak bedekt met organisch materiaal zoals bladeren en takken. Dit biedt niet alleen een geschikte omgeving voor de vissen, maar ook voor de micro-organismen en ongewervelde dieren die deel uitmaken van hun dieet.
Natuurlijke Vijanden en Voedsel
In hun natuurlijke omgeving hebben Gnathocharax steindachneri verschillende natuurlijke vijanden, waaronder grotere vissen en roofdieren die zich voeden met kleinere vissen. Ondanks dat ze zelf ook jager zijn, voornamelijk van insectenlarven en kleine visjes, zijn ze kwetsbaar voor predatie door grotere soorten. Hun slanke lichaam en snelle zwemstijl helpen hen om te ontsnappen aan deze bedreigingen.
Klimaat en Seizoensgebondenheid
Gnathocharax steindachneri leeft in een tropisch klimaat, waar de temperaturen het hele jaar door relatief hoog blijven. In deze gebieden zijn er seizoensgebonden veranderingen, zoals perioden van overstroming en droogte. Tijdens het regenseizoen kunnen de rivieren en beken aanzienlijk stijgen, wat leidt tot een uitbreiding van hun leefgebied en een toename van de beschikbare voedselbronnen. In droge periodes kunnen de waterstanden dalen, waardoor de vissen zich concentreren in de overgebleven wateren, wat hen kwetsbaarder maakt voor predatie en concurrentie om voedsel.

Dieet
Voeding in het Wild: In hun natuurlijke habitat voedt Gnathocharax steindachneri zich voornamelijk met kleine organismen die in het water voorkomen. Dit omvat een dieet van insectenlarven, kleine kreeftachtigen en andere kleine ongewervelde dieren. Ze zijn ook bekend om zich te voeden met kleine visjes, wat hen een opportunistische jager maakt. Hun gespecialiseerde tanden en kaakstructuur zijn aangepast om deze kleine prooien effectief te vangen en te consumeren. Dit dieet is cruciaal voor hun groei en voortplanting in de vaak voedselarme wateren van hun biotoop.
Voeding in het Aquarium: In een aquarium is het belangrijk om een gevarieerd dieet aan te bieden dat aansluit bij hun natuurlijke voedingsgewoonten. Gnathocharax steindachneri kan worden gevoerd met een combinatie van:
- Levende voeding: Dit kan bestaan uit kleine watervlooien, artemia (zoutwaterkreeftjes), en muggenlarven. Levende voeding is bijzonder aantrekkelijk voor deze vissen en stimuleert hun natuurlijke jachtinstinct.
- Diepvriesvoer: Voedsel zoals diepgevroren artemia of muggenlarven kan ook worden aangeboden. Dit is een handige optie voor aquariumhouders die geen levende voeding willen gebruiken.
- Droogvoer: Hoewel ze de voorkeur geven aan levend voer, kunnen ze ook droogvoer accepteren, zoals vlokken of pellets die speciaal zijn samengesteld voor kleine tropische vissen. Het is belangrijk om te kiezen voor hoogwaardig droogvoer dat rijk is aan eiwitten en andere voedingsstoffen.
Het is aan te raden om de voeding in kleine porties aan te bieden, zodat de vissen alles kunnen opeten zonder dat er voedselresten in het aquarium achterblijven. Dit helpt om de waterkwaliteit te behouden en voorkomt overvoeding, wat schadelijk kan zijn voor de gezondheid van de vissen. Door een gevarieerd dieet aan te bieden, kunnen aquariumhouders ervoor zorgen dat Gnathocharax steindachneri gezond en actief blijft.
Het Aquarium
Voor het houden van een klein schooltje Gnathocharax steindachneri is een aquarium van minimaal 80 centimeter aan te raden. Dit biedt voldoende ruimte voor de vissen om te zwemmen en zich comfortabel te voelen. Als je van plan bent om een wat grotere school van deze vissen te houden, is het verstandig om een aquarium van minimaal 120 centimeter te kiezen. Dit zorgt ervoor dat de vissen voldoende zwemruimte hebben en dat de sociale interactie tussen de vissen optimaal is.
Inrichting van het Aquarium
De inrichting van het aquarium is belangrijk voor het welzijn van Gnathocharax steindachneri. Het is belangrijk om het aquarium goed te beplanten, vooral aan de randen en de achtergrond, om schuilplaatsen te creëren en een natuurlijke omgeving na te bootsen. In het midden van het aquarium moet er voldoende vrije zwemruimte zijn, zodat de vissen kunnen rondzwemmen.
Planten en Rotsen
Gebruik een combinatie van levende planten en drijvende planten om schaduw en schuilplaatsen te bieden. Planten zoals Java-varens en Anubias zijn uitstekende keuzes, omdat ze gemakkelijk te onderhouden zijn en goed gedijen in een aquarium. Rotsen kunnen ook worden toegevoegd, maar zorg ervoor dat ze niet te veel ruimte innemen, zodat de vissen vrij kunnen zwemmen.
Substraat
Wat betreft het substraat is een donkere bodem of een mengsel van zand en fijn grind het beste. Dit helpt niet alleen om de kleuren van de vissen beter tot hun recht te laten komen, maar het biedt ook een natuurlijker uiterlijk en een geschikte omgeving voor eventuele micro-organismen die de vissen kunnen helpen.
Waterwaarden
De beste waterwaarden voor Gnathocharax steindachneri in het aquarium zijn als volgt: de temperatuur moet tussen de 23°C en 28°C liggen, de pH-waarde moet tussen de 6,0 en 7,5 zijn. Het is belangrijk om regelmatig de waterkwaliteit te controleren en te zorgen voor goede filtratie en waterverversingen om een gezonde omgeving te behouden.
Compatibiliteit met Andere Bewoners
Gnathocharax steindachneri is een vreedzame soort die goed kan worden gehouden met andere kleinere vissen. Maar let op! Zorg dat de medebewoners niet al te klein of jong zijn. Als het visje in de bek past, kunnen ze wel als voer eindigen! Geschikte medebewoners zijn onder andere: neontetra’s, rasbora’s, corydoras, en andere kleine zalmpjes. Deze soorten zijn ook vreedzaam en hebben vergelijkbare waterbehoeften, wat zorgt voor een harmonieuze gemeenschap in het aquarium.
Het is echter belangrijk om ze niet samen te houden met grotere of agressieve vissen, zoals cichliden of grotere roofvissen, omdat deze de Gnathocharax steindachneri kunnen intimideren of zelfs aanvallen. Door de juiste combinatie van vissen te kiezen, kan een levendige en evenwichtige aquariumomgeving worden gecreëerd.
Aanbevelingen voor een Open Aquarium
Om te voorkomen dat deze vissen uit het aquarium springen, is het aan te raden om een goed sluitende afdekruit te gebruiken. Dit biedt niet alleen bescherming tegen ontsnapping, maar helpt ook om de waterparameters stabiel te houden door verdamping te minimaliseren.
Daarnaast is het belangrijk om voldoende schuilplaatsen en beplanting in het aquarium te hebben, zodat de vissen zich veilig voelen. Dit kan hun stressniveau verlagen en het springen verminderen.
Kweek Aquarium en Conditioneren
Gnathocharax steindachneri kan zowel in een gewoon aquarium als in een speciaal kweekaquarium worden gekweekt, maar voor de beste resultaten wordt vaak een speciaal kweekaquarium aanbevolen. Dit biedt een gecontroleerde omgeving die ideaal is voor de voortplanting van deze soort.
Kweekaquarium
Een geschikt kweekaquarium voor Gnathocharax steindachneri heeft een grootte van ongeveer 40 tot 60 liter. Dit biedt voldoende ruimte voor de vissen om zich te bewegen en te paren. Het aquarium moet goed beplant zijn met fijne, dichte waterplanten zoals Java-moss of andere soortgelijke planten, die dienen als schuilplaatsen en als plek voor het afzetten van eieren.
Waterkwaliteit
De waterkwaliteit is cruciaal voor het succesvol kweken van deze vissen. Ideale waterwaarden zijn:
- Temperatuur: tussen de 24°C en 28°C.
- pH-waarde: tussen de 6,0 en 7,0.
- Hardheid: onder de 5 dGH om een zachtere omgeving te creëren, wat bevorderlijk is voor de voortplanting.
Verlichting en Filtratie
De verlichting in het kweekaquarium moet gedempt zijn, wat kan worden bereikt door gebruik te maken van drijvende planten of een lichtfilter. Dit helpt om een natuurlijke omgeving te simuleren en vermindert stress bij de vissen. Voor filtratie is een zacht filter aan te raden dat de waterstroom niet te sterk maakt, zodat de vissen zich comfortabel voelen en de eieren niet worden weggeblazen.
Conditioneren van de Vissen
Voor het conditioneren van de vissen is het belangrijk om ze een gevarieerd dieet aan te bieden dat rijk is aan eiwitten. Dit kan bestaan uit levende voeding zoals zwarte muggenlarven, watervlooien, en artemia, evenals hoogwaardig droogvoer. Dit dieet helpt de vissen om in optimale conditie te komen voor de voortplanting.
Kweekgedrag
Het is vaak nuttig om de mannelijke en vrouwelijke vissen tijdelijk uit elkaar te halen en ze later weer samen te voegen om de kweek te stimuleren. Dit kan helpen om de voortplantingsdrang te verhogen. Bij het samenvoegen van de vissen is een ratio van 1 mannetje op 2-3 vrouwtjes aan te raden. Dit zorgt ervoor dat de mannetjes niet te veel stress ervaren door concurrentie en dat de vrouwtjes voldoende kansen krijgen om te paren.

Het Afzetten
Kleuren tijdens het Afzetten
Tijdens het afzetten vertonen Gnathocharax steindachneri een intensivering van hun kleuren. De mannetjes worden vaak helderder en levendiger van kleur, met een opvallende glans die hen aantrekkelijker maakt voor de vrouwtjes. Dit kleurenspel is een belangrijk onderdeel van hun voortplantingsritueel en helpt om de aandacht van de vrouwtjes te trekken.
Ritueel van Hofmaken
Het hofmaken bij Gnathocharax steindachneri is een fascinerend proces. De mannetjes vertonen vaak een actief en speels gedrag, waarbij ze rond de vrouwtjes zwemmen en hun kleuren laten zien. Dit kan gepaard gaan met het maken van snelle bewegingen en het vertonen van hun vinnen. De mannetjes kunnen ook een soort dans uitvoeren, waarbij ze hun lichaam in verschillende posities buigen en draaien om de vrouwtjes te imponeren.
Tijdstip van het Paren
Het paren vindt meestal plaats in de vroege ochtend, wanneer de vissen het meest actief zijn. Dit tijdstip is ideaal omdat de wateromstandigheden vaak stabieler zijn en er minder verstoringen zijn van andere vissen of dieren.
Afzetgedrag
Gnathocharax steindachneri zijn open eierleggers, wat betekent dat ze hun eieren niet in een grot of op een specifieke plek afzetten. In plaats daarvan worden de eieren rondgestrooid in de vegetatie van het aquarium. Dit biedt de eieren enige bescherming tegen predatie, aangezien de planten de eieren verbergen.
Aantal en Kenmerken van de Eieren
Bij een afzetting kan een vrouwtje tussen de 100 en 200 eieren leggen, afhankelijk van haar conditie en leeftijd. De eieren zijn klein, meestal rond de 1 millimeter in diameter, en hebben een doorzichtige of lichtgele kleur. Dit maakt ze moeilijker te zien voor potentiële roofdieren in de natuur.
Verwijderen van de Ouders
Na het afzetten van de eieren is het over het algemeen aan te raden om de ouders van Gnathocharax steindachneri direct uit het kweekaquarium te verwijderen. Dit komt omdat deze soort bekend staat om hun neiging om de eieren op te eten, wat hun voortplantingssucces kan verminderen. Het verwijderen van de ouders helpt om de overlevingskansen van de eieren en later de jongen te vergroten.
Bescherming van de Eieren
In het kweekaquarium is het ook nuttig om een soort bescherming te bieden voor de eieren. Dit kan gedaan worden door gebruik te maken van een stuk gaas, knikkers, of kunstgras op de bodem. Deze materialen kunnen helpen om de eieren te verbergen en te voorkomen dat de ouders er gemakkelijk bij kunnen. Het creëren van een veilige omgeving voor de eieren is cruciaal, vooral omdat de ouders, hoewel ze in eerste instantie de eieren kunnen negeren, alsnog de neiging kunnen hebben om ze te consumeren als ze zich bedreigd voelen of als ze zich niet op hun gemak voelen in het aquarium.
Opgroeien van de Jonge Vissen
De eieren van Gnathocharax steindachneri komen doorgaans uit na een periode van ongeveer 24 tot 48 uur, afhankelijk van de wateromstandigheden zoals temperatuur en zuurstofgehalte. Bij optimale omstandigheden, zoals een temperatuur van rond de 26°C, kunnen de eieren sneller uitkomen.
Na het uitkomen van de eieren blijven de jonge vissen aanvankelijk aan de bodem van het aquarium en zijn ze nog niet in staat om vrij te zwemmen. Ze beginnen meestal na ongeveer 3 tot 5 dagen vrij te zwemmen, wanneer ze hun dooierzak hebben opgebruikt en actief op zoek gaan naar voedsel.
Ouderlijke Zorg
Gnathocharax steindachneri vertoont geen significante ouderlijke zorg. Na het afzetten van de eieren en het paren, verlaten de ouders de eieren en de jongen. Dit betekent dat er geen bescherming of begeleiding van de ouders is, wat gebruikelijk is bij veel andere vissoorten. De jonge vissen moeten vanaf het moment dat ze vrij zwemmen zelfstandig overleven.
Eerste Voeding
Het eerste voer voor de jonge vissen bestaat uit zeer fijn voedsel, zoals infusoria of fijngewreven vlokvoer dat speciaal is ontworpen voor jonge vissen. Dit voedsel moet in kleine hoeveelheden worden aangeboden, meerdere keren per dag, om ervoor te zorgen dat alle jonge vissen voldoende kunnen eten. Het is belangrijk om de hoeveelheid voedsel goed in de gaten te houden om overvoeding en vervuiling van het water te voorkomen.
Waterverversingen
Waterverversingen zijn belangrijk voor de gezondheid en groei van de jonge vissen. Het is aan te raden om 10-20% van het water wekelijks te verversen, afhankelijk van de waterkwaliteit en de hoeveelheid afval die zich ophoopt. Regelmatige waterverversingen helpen om de waterparameters stabiel te houden en de groei van de jonge vissen te bevorderen.
Conclusie
Gnathocharax steindachneri is een uitstekende keuze voor zowel beginnende als ervaren aquariumhouders. Deze vreedzame scholenvis is gemakkelijk te verzorgen en kan goed samenleven met andere kleinere vissen, wat bijdraagt aan een levendige aquariumomgeving. Het is belangrijk om een goed ingericht aquarium te hebben met voldoende beplanting en zwemruimte, evenals een goede waterkwaliteit om hun welzijn te waarborgen.
Hoewel ze geen ouderlijke zorg bieden en geen bijzonder complexe kweekvereisten hebben, kunnen ze een interessante uitdaging vormen voor hobbyisten die hun kweekvaardigheden willen verbeteren. Over het algemeen zijn ze een plezier om te houden, met hun levendige kleuren en sociale gedrag, wat hen tot een waardevolle aanvulling op elk zoetwateraquarium maakt.
Video
Copyright foto’s
Auteur
Sinds ik op mijn twaalfde mijn eerste tweedehands aquarium kocht heb ik altijd wel een of meer aquariums gehad. Ik heb zelfs een garage ingericht als kweekruimte waarin ik in 50 aquariums zo’n 10.000 liter water in gebruik had. Op het moment heb ik nog twee aquariums. Een 1250 liter Tanganyika aquarium en een 250 liter gezelschapsaquarium met planten. De laatste 10 jaar heb ik aan deze website gewerkte als schrijver en fotograaf.






