Exochochromis anagenys

Exochochromis anagenys

Exochochromis anagenys werd voor het eerst beschreven in 1989 door Michael K. Oliver. In het Engels staat deze vis ook wel bekend als de “Threespot Torpedo”. Ze maken onderdeel uit van de familie Cichliden (Cichlidae).

Het geslacht, Exochochromis, is samengesteld uit de Griekse woorden “exochos”, wat “uitstekend” of “verheven” betekent, en “chromis”, een naam die al sinds Aristoteles wordt gebruikt voor vissen, mogelijk afgeleid van “chroemo” (neigen) en verwijzend naar een trommelvis (Sciaenidae) die geluid kan maken. Deze term werd later uitgebreid naar diverse groepen vissen, waaronder cichliden, en wordt vaak gebruikt in de namen van Afrikaanse cichliden geslachten, zoals na Chromis (nu Oreochromis) mossambicus Peters 1852 . De naam Exochochromis verwijst dus naar de opvallende, “verheven” kenmerken van de vis, zoals de langere bovenkaak en de enigszins snavelachtige snuit.

De soortnaam, anagenys, is afgeleid van het Griekse “ana” (achterwaarts) en “genys” (kaak). Dit verwijst specifiek naar de vorm van de onderkaak, waarvan de punt achter de punt van de bovenkaak uitsteekt, wat een afwijking is van de gebruikelijke vorm. Deze naar beneden gekromde bek is een van de meest kenmerkende eigenschappen van de Exochochromis anagenys en stelt de vis in staat om prooien effectief van bovenaf te vangen.

Samenvattend beschrijft de naam Exochochromis anagenys een “uitstekende vis” met een opvallende, naar achteren gerichte onderkaak, wat de unieke morfologie van deze soort weerspiegelt.

Beschrijving

Exochochromis anagenys is een langgestrekte vis die zijdelings sterk afgeplat is. Mannetjes kunnen in het aquarium tot ongeveer 30 centimeter lang worden, terwijl vrouwtjes iets kleiner blijven, rond de 25 centimeter. In het wild blijven ze veelal zo’n 5 centimeter kleiner. Een opvallend kenmerk is dat de vrouwtjes qua kleur sterk op de mannetjes lijken, wat zeldzaam is voor cichliden uit het Malawimeer.

Het lichaam is langgerekt en zijdelings afgeplat. De bek is diep ingesneden en de snuit is als een bult boven de neusgaten gebogen. De soort heeft een overwegend geel-blauwe kleuring, waarbij de verhouding tussen geel en blauw kan variëren . Vrouwtjes zijn meestal geel of grijsbruin van kleur. Zowel mannetjes als vrouwtjes hebben drie zwarte vlekken op hun flank: de eerste en grootste zit in het midden van het lichaam, gevolgd door een kleinere vlek, en de derde bevindt zich aan de basis van de staartvin. Deze vlekken zijn niet zichtbaar tijdens de paartijd. Daarnaast lopen er nog vijf tot zes kleinere vlekken langs de basis van de rugvin.

De rugvin is groenachtig-blauw gekleurd, met een lichtblauwe rand aan de bovenzijde en een patroon van blauwachtige strepen en stippen tussen de vinstralen. De staartvin is aan de basis geel en wordt naar het uiteinde toe transparant. De aarsvin is geel en bevat talrijke lichte, eivormige vlekken.

Qua temperament is Exochochromis anagenys een vrij actieve vis die in het aquarium vaak een sportieve levensstijl heeft. Hoewel de soort meestal geen kwade bedoelingen heeft, kan haar actieve zwemgedrag, in combinatie met haar afmetingen en robuuste zwemhouding, een combinatie met rustigere, gevoelige of tere zwemmers minder ideaal maken. De soort heeft relatief gezien een grote bek, en omdat de vis aanzienlijke afmetingen bereikt, kan dit een duidelijk gevaar vormen voor kleinere vissen. Het combineren van de soort met aanzienlijk kleinere medebewoners wordt daarom afgeraden. Tegenover cichliden die te groot zijn om als prooi te worden beschouwd, gedraagt de Exochochromis anagenys zich vaak redelijk tot goed. De soort staat niet bekend om buitensporig agressief gedrag en waardeert dergelijk gezelschap meestal wel. Sterk dominante, territoriale of agressieve soorten, met name uit de mbuna- en rovergroepen, zijn daarom geen optimale gezelschap voor de Exochochromis anagenys. Dit advies wordt versterkt door het feit dat mannelijke exemplaren in aquaria niet altijd even makkelijk op kleur lijken te komen. Dergelijke resultaten worden vaak alleen bereikt in een goed uitgebalanceerd visbestand.

De levensverwachting in het wild is niet bekend, maar in het aquarium wordt deze geschat op 12 tot 15 jaar.

Biotoop

Exochochromis anagenys komt wijdverspreid voor in het Malawimeer in Afrika. Deze soort wordt voornamelijk aangetroffen boven rotsachtige gebieden en in de overgangszones tussen rotsen en zandbodems. Ze deelt deze voorkeur voor rotsachtige habitats met andere cichliden soorten zoals Aristochromis christyi en Tyrannochromis nigriventer.

In het Malawimeer zijn er lokale variaties in de grondkleur van de soort. In het noordelijke deel van het meer hebben vrouwtjes en niet-broedende mannetjes een gele grondkleur, wat hen opvallend mooi van kleur maakt. In het zuidelijke deel van het meer hebben deze dieren een zilverachtige grondkleur, waardoor ze minder aantrekkelijk zijn. De blauwe broedkleur van de mannetjes is echter gelijk in beide populaties. In de aquariumhobby wordt doorgaans alleen de geelkleurige noordelijke populatie aangeboden.

Dieet

In zijn natuurlijke habitat, het Malawimeer, is Exochochromis anagenys een piscivoor, wat betekent dat hij zich voedt met vis. Zijn dieet bestaat voornamelijk uit kleine Mbuna-cichliden. Hij jaagt actief op deze prooien in rotsachtige gebieden, waar hij overdag patrouilleert. Wanneer de vis een prooi op het oog heeft, slaat hij toe vanuit een schuine hoek, waarbij hij probeert de kop van de prooi als eerste naar binnen te werken om ontsnapping te bemoeilijken.

In het aquarium is het belangrijk om Exochochromis anagenys een dieet te geven dat rijk is aan eiwitten. Geschikte voedingsmiddelen zijn onder andere:

• Kleine visjes
• Spiering
• Sprot
• Koolvis filet
• Garnalen
• Mosselen

Naast dit dierlijke voedsel wordt ook droogvoer geaccepteerd, zoals sticks, korrels en granulaat. Het is belangrijk om te onthouden dat medebewoners die kleiner zijn dan ongeveer tien tot twaalf centimeter, door Exochochromis anagenys als een welkome aanvulling op het dieet kunnen worden beschouwd. Daarom wordt het combineren van deze soort met aanzienlijk kleinere vissen afgeraden.

Veelgemaakte fouten bij het voeren van de Exochochromis anagenys zijn onder andere het te weinig aanbieden van eiwitrijk voedsel en het combineren met te kleine medebewoners die als voer kunnen dienen. Zorg voor een gevarieerd dieet dat de natuurlijke voedingsgewoonten van de vis nabootst om een gezonde groei en kleur te bevorderen.

Het Aquarium

Voor Exochochromis anagenys is een aquarium van minimaal 800 liter met een lengte van 220 centimeter vereist. In tegenstelling tot veel andere Malawi-rovers, die zich voornamelijk boven een overgangsgebied of een zandbodem ophouden, prefereert de Exochochromis anagenys een rotsachtige habitat. Dit geldt ook voor soorten als Aristochromis christyi en Tyrannochromis nigriventer.

De inrichting van het aquarium dient hierop te zijn afgestemd, met een aanzienlijke hoeveelheid stenen die echter de bewegingsruimte van de vis niet mogen belemmeren. Een grote zandbodem is niet noodzakelijk. Het aquarium moet voldoende open zwemruimte bieden, aangezien Exochochromis anagenys een actieve zwemmer is. Robuuste planten zoals Anubias of Vallisneria kunnen worden gebruikt, maar zijn niet essentieel. Duidelijke zichtlijnen, gevarieerde steenopbouwen en gebieden met fijn zand zijn belangrijker, zodat de vis zijn natuurlijke zoek- en jaaggedrag kan uitoefenen.

De waterwaarden dienen te voldoen aan de natuurlijke omstandigheden van het Malawimeer:

• pH-waarde: 7,5 tot 8,5.
• Hardheid (GH): 10 tot 20 °dGH.
• Temperatuur: 22 tot 26 °C.

Stabiele waterwaarden zijn belangrijk voor het welzijn van deze soort. Regelmatige waterverversingen, een krachtige filtering en een hoge zuurstofverzadiging dragen bij aan de gezondheid, vitaliteit en kleurontwikkeling van de vissen.

Geschikte medebewoners: Een combinatie met grotere, zelfverzekerde cichliden uit het Malawimeer is mogelijk, bij voorkeur soorten uit het open water of robuuste Utaka. Harmonieuze groepen kunnen worden gehouden in voldoende grote aquaria, waarbij rekening moet worden gehouden met territoriumgedrag en jachtinstincten.

Ongeschikte medebewoners: Kleine of vreedzame soorten zijn ongeschikt, omdat ze snel als prooi zullen worden gezien.

Kweekaquarium en Conditioneren

Exochochromis anagenys is een muilbroeder, wat betekent dat de vrouwtjes de eieren, larven en jonge visjes ongeveer drie weken in hun bek veilig houden. Gedurende deze periode eten de vrouwtjes niet.

De voortplanting van Exochochromis anagenys wijkt niet significant af van die van de meeste andere Malawi-cichliden. Mannetjes pronken en kunnen een territorium bewaken om vrouwtjes aan te trekken. Als een vrouwtje besluit tot paring over te gaan, is zij verder verantwoordelijk voor het nageslacht. Monogamie komt niet voor bij deze soort.

Hoewel de voortplanting vergelijkbaar is met andere Malawi-cichliden, wordt de kweek van Exochochromis anagenys in een standaard gezelschapsaquarium als moeilijk beschouwd. Dit komt mede door de specifieke eisen aan het aquarium en de waterwaarden, en het feit dat de soort een aanzienlijk formaat bereikt.

Voor de kweek wordt een ruim aquarium aanbevolen, minimaal 800 liter met een lengte van 220 centimeter. De inrichting dient te bestaan uit veel stenen, maar met voldoende open zwemruimte. Een zandbodem is wenselijk, maar niet strikt noodzakelijk. De waterwaarden moeten stabiel zijn, met een pH tussen 7,5 en 8,5, een GH van 10 tot 20 °dGH en een temperatuur van 22 tot 27 °C.

Conditioneren van ouderdieren

Om de ouderdieren in de juiste conditie te brengen voor de kweek, is een eiwitrijk dieet essentieel. Voedingsmiddelen zoals spiering, sprot, koolvisfilet, garnalen en mosselen zijn geschikt. Ook droogvoer in de vorm van sticks, korrels en granulaat wordt geaccepteerd. Regelmatige waterverversingen en een goede waterkwaliteit zijn belangrijk.

Tijdens de conditionering is het belangrijk om de vissen goed te voeden met een gevarieerd, eiwitrijk dieet. Waterverversingen moeten regelmatig plaatsvinden om de waterkwaliteit optimaal te houden. Soms kunnen kleine aanpassingen in de waterwaarden, zoals een lichte temperatuurstijging, de paardrift stimuleren.

Het Afzetten

Het afzetten van eieren bij de Exochochromis anagenys vindt plaats na een baltsgedrag waarbij het mannetje pronkt en mogelijk een territorium bewaakt om vrouwtjes aan te trekken. De kleuren van de man worden intenser waarbij ze bijna geheel blauw kunnen kleuren.

Het afzetten gebeurt in de natuurlijke omgeving, waarschijnlijk op of nabij de rotsachtige bodem. Het aantal eieren dat een vrouwtje legt, varieert, maar ligt doorgaans tussen de 60 en 100 eieren. Exochochromis anagenys is een muilbroeder, wat betekent dat de vrouwtjes de eieren en de jongen gedurende een periode van ongeveer drie weken in hun bek dragen. Gedurende deze broedperiode eten de vrouwtjes niet .

Opgroeien van de Jonge Vissen

Na het vrijlaten van de jongen door het vrouwtje, die ze ongeveer drie weken in haar bek heeft gehouden, staan de jonge Exochochromis anagenys er alleen voor. Het vrouwtje biedt nog enkele dagen broedzorg, waarbij de jongen bij gevaar nog in de bek van de moeder kunnen schuilen. Na deze periode zijn de jongen op zichzelf aangewezen.

Het eerste voedsel voor de pas vrijgelaten jongen bestaat uit klein voer dat ze zelfstandig kunnen opnemen. In het aquarium kan dit bijvoorbeeld bestaan uit artemia, watervlooien of fijn stofvoer. Het is belangrijk om de jongen regelmatig te voeren om hun groei te stimuleren. Een voedingsschema met meerdere kleine porties per dag is aan te raden.

Regelmatige waterverversingen zijn belangrijk voor het welzijn van de jonge vissen. Een schone en stabiele waterkwaliteit bevordert de groei en voorkomt ziektes. Het is belangrijk om de waterwaarden nauwlettend in de gaten te houden en deze stabiel te houden.

De overleving van de jongen hangt af van verschillende factoren, waaronder de beschikbaarheid van voedsel, de waterkwaliteit en de aanwezigheid van eventuele roofdieren in het aquarium. Als de jongen in een apart kweekaquarium worden grootgebracht, is de kans op overleving groter. In een gezelschapsaquarium is de kans dat de jongen worden opgegeten door andere vissen aanzienlijk.

Bijzonderheden

Exochochromis anagenys is een fascinerende soort met enkele unieke kenmerken en een interessante status binnen de aquaristiek.

• Monotypisch geslacht: Het geslacht Exochochromis is monotypisch, wat betekent dat het de enige vertegenwoordiger van dit geslacht is.
• Bijzondere jachttechniek: Deze vis staat bekend om zijn opvallende jachttechniek. Hij jaagt op prooien, voornamelijk jonge Mbuna, door vanuit een schuine hoek langzaam en onbeweeglijk naar het slachtoffer toe te zakken. Vervolgens slaat hij plotseling toe in zijwaartse richting en klemt de prooi tussen zijn kaken. Deze techniek stelt hem in staat om aanzienlijk grotere prooien te vangen dan men zou verwachten.
• Unieke bekstructuur: De soort onderscheidt zich door een opvallend gevormde bek die sterk naar beneden gekromd is. Dit stelt de vis in staat om prooien uitstekend van bovenaf tussen zijn kaken te klemmen. De relatieve grootte van de bek is eveneens uitzonderlijk.
• Lokale variaties in kleur: Hoewel de soort in het hele Malawimeer voorkomt, zijn er duidelijke verschillen tussen de noordelijke en zuidelijke populaties. Exemplaren uit het noorden hebben een gele grondkleur, wat ze aantrekkelijker maakt voor aquarianen, terwijl de zuidelijke populatie een zilverachtige grondkleur heeft. De blauwe broedkleur van de mannetjes is echter gelijk in beide populaties.
• Status: De soort komt nergens veel voor in het Malawimeer, wat suggereert dat voorzichtigheid geboden is met betrekking tot populatiegroottes in het wild.

Conclusie

Exochochromis anagenys, ook wel bekend als de “Threespot torpedo”, is een indrukwekkende cichlide uit het Malawimeer die een aanzienlijk formaat bereikt. Met zijn unieke, naar beneden gekromde bek en gespecialiseerde jachttechniek op andere cichliden, is het een fascinerende soort voor de ervaren aquariaan. De soort vereist een ruim aquarium met een rotsachtige inrichting en stabiele waterwaarden die de omstandigheden in het Malawimeer nabootsen.

Vanwege zijn piscivore dieet en potentieel gevaar voor kleinere vissen, is de Exochochromis anagenys het best te houden in een speciaal ingericht aquarium met grotere, robuuste medebewoners. Hoewel de voortplanting vergelijkbaar is met andere Malawi-cichliden, met muilbroeden door het vrouwtje, wordt de kweek als uitdagend beschouwd. Deze soort is geschikt voor aquarianen die bereid zijn te investeren in een groot aquarium en de specifieke zorg die deze vis vereist.

Video

Auteur

Copyright foto’s

Gerard Semence – Revedimages-gerard.com