Aplocheilus blockii – Dwergpanchax
Aplocheilus blockii werd voor het eerst beschreven door Johann Paul Arnold in 1911. Een Nederlandse naam voor deze vis is “Dwergpanchax” of “Madrasnoekje”. Aplocheilus blockii behoort tot de familie Aplocheilidae. De geslachtsnaam Aplocheilus komt van het Grieks: “aplos” betekent “simpel, vlak” en “cheilos” betekent “lip”. Dit verwijst naar de eenvoudige lipstructuur van de vis. De soortnaam blockii is een eerbetoon aan Kapitein Block, die verantwoordelijk was voor de import van deze vis naar Duitsland.
Er zijn geen synoniemen bekend, alleen een paar dat de naam verkeerd gespelt is opgenomen in wetenschappelijke artikelen.
Beschrijving van Aplocheilus blockii
Aplocheilus blockii heeft een langgerekt lichaam dat zijdelings slechts matig is samengedrukt. De grondkleur is een iriserend geelgroen, met een iriserende blauwgroene buik. Op de flanken zijn talrijke roodachtige tot goudglanzende stippen te zien. De ongepaarde vinnen zijn citroengeel met roodbruine stippen en vlekjes, terwijl de buikvinnen oranje en de borstvinnen kleurloos doorschijnend zijn. Deze vissoort wordt ongeveer 5 centimeter groot.
Seksueel dimorfisme en leeftijdsverschillen
Mannetjes hebben een iriserende geelgroene tot goudgele kleur met roodachtige tot goudglanzende stippen op de flanken. Vrouwtjes daarentegen hebben een vuilgele tot groenachtige grondkleur met een donkere lengteband en smalle dwarsstrepen op de staartsteel. Hun vinnen zijn kleurloos, met een donkere vlek aan de basis van de rugvin.
Gedrag en Temperament
Aplocheilus blockii bewoont de bovenste en middelste waterlagen van het aquarium. Hoewel ze roofzuchtig zijn, kunnen ze samen met grotere vissen worden gehouden. De vis is niet expliciet als schuw of onverschrokken beschreven. De beschikbare bronnen suggereren dat ze het beste in een paartje of met één mannetje en meerdere vrouwtjes gehouden kunnen worden, wat wijst op een niet-solitair levenswijze.
Levensverwachting
De levensverwachting van Aplocheilus blockii in het wild is niet bekend. In een aquarium kunnen ze ongeveer 3 tot maximaal 5 jaar oud worden.
Biotoop van Aplocheilus blockii
Aplocheilus blockii komt van nature voor in Sri Lanka en Zuid-India, met name in de staten Goa, Kerala, Tamil Nadu en meer recent ook Karnataka. De verspreiding in bepaalde delen van de West-Ghats bergen in India vereist verdere bevestiging.
Habitattype
Deze soort bewoont voornamelijk laaglandhabitats, vaak in kustgebieden, met stilstaand of langzaam stromend brak of zoet water. Ze vertonen een voorkeur voor habitats met oppervlaktevegetatie of overhangende bedekking en worden vaak aangetroffen in mangrovemoerassen en rijstvelden. De verbonden documenten noemen geen specifieke rivieren, meren of zeeën waar de soort voorkomt.
Habitatbeschrijving
Het natuurlijke habitat van Aplocheilus blockii kenmerkt zich door een dichte vegetatie van grassen en oeverplanten. De waterranden zijn dus begroeid. De bodem bestaat uit een donker substraat.
Natuurlijke vijanden
De documenten vermelden geen specifieke natuurlijke vijanden van Aplocheilus blockii. Wel is bekend dat ze zelf roofzuchtig zijn en zich voeden met zowel aquatische als terrestrische ongewervelden.
Klimaat
De documenten specificeren het klimaat niet expliciet, maar aangezien ze in laaglandhabitats in Sri Lanka en Zuid-India leven, kunnen we aannemen dat ze in een tropisch klimaat leven, mogelijk met seizoensgebonden overstromingen of droogteperioden. De aanwezigheid in rijstvelden suggereert een verband met seizoensgebonden waterstanden.
Dieet
Dieet in het wild
Aplocheilus blockii is een oppervlaktebewoner en roofzuchtig. In het wild voedt hij zich met zowel aquatische als terrestrische ongewervelden. De precieze samenstelling van zijn dieet is niet volledig gedocumenteerd, maar het omvat waarschijnlijk kleine insecten, larven en andere kleine waterdieren.
Dieet in het aquarium
In het aquarium accepteert Aplocheilus blockii gedroogd voedsel, maar het is essentieel om ze regelmatig kleine hoeveelheden levend of diepvriesvoer aan te bieden. Geschikte opties zijn onder andere: muggenlarven, waterpissebedden, artemia, daphnia en chironomidenlarven (larven van de dansmug). Het is belangrijk om een gevarieerd dieet te bieden om een optimale gezondheid te garanderen. Hoewel ze droogvoer accepteren, is levend voer essentieel voor hun welzijn. De documenten suggereren dat ze hun eigen jongen kunnen opeten, dus het is belangrijk om de jongen apart op te kweken.
Het Aquarium
Voor een paar Aplocheilus blockii is een aquarium met een minimale basisafmeting van 30×30 cm of een gelijkwaardig volume aanbevolen. Voor meerdere paren is een aanzienlijk groter aquarium nodig. De inrichting moet dichte randbeplanting en voldoende drijfplanten aan het oppervlak bevatten. Een donkere bodem is gewenst, bijvoorbeeld zand of een ander donker substraat. Grillige kienhoutpartijen kunnen als decoratie dienen.
De waterwaardes zijn niet heel belangrijk bij deze soort. Ze gedijen prima bij temperaturen tussen de 20 en 28°C. De pH mag liggen tussen de 6.0 en 8.0. Voor de kweek is een wat harder en alkalisch water beter geschikt.
Compatibiliteit met andere vissen
Aplocheilus blockii is roofzuchtig, maar kan samen met grotere vissen worden gehouden. Het is echter raadzaam om ze met soortgenoten te houden in een paartje of met één mannetje en meerdere vrouwtjes, en om rekening te houden met hun roofzuchtige aard bij de keuze van medebewoners. Het is belangrijk om te voorkomen dat ze hun eigen jongen opeten. Ervaringen van anderen suggereren dat ze niet geschikt zijn voor een gemeenschapsaquarium met zeer rustige vissen. Een zorgvuldige selectie van medebewoners is dus essentieel.
Kweek van de Aplocheilus blockii
De kweek is niet moeilijk en kan plaatsvinden in zowel een gezelschapsaquariums als in aparte kweekaquariums. In gezelschapsaquariums is een temperatuurverhoging tot ongeveer 28°C nodig om de voortplanting te stimuleren. Als een apart kweekaquarium wordt gebruikt, is de grootte niet echt belangrijk, maar het moet voldoende ruimte bieden voor een paartje of een harem (één mannetje met meerdere vrouwtjes). De waterkwaliteit moet matig hard en alkalisch zijn, met een temperatuur van 24-27°C.
De conditionering van de vissen voor de kweek omvat het aanbieden van een gevarieerd dieet van levend voedsel, zoals muggenlarven, waterpissebedden, artemia, daphnia en chironomidenlarven (dansmuggen). Het is belangrijk om de jongen apart op te kweken, omdat de ouders hun eigen nakomelingen kunnen opeten.
De kweek vindt plaats door het afzetten van eieren in wollen kweekmoppen, fijnbladige planten, mossen (zoals Javamos) of draadalgen. De eieren hebben een stevig omhulsel. Na het afzetten kun je de eieren verwijderen en overbrengen naar een opgroei aquarium.
De incubatietijd bedraagt 10-15 dagen, en de jongen vereisen in eerste instantie infusoria als voedsel totdat ze groot genoeg zijn om artemia-naupliën, microwormen, etc. te eten.
Bijzonderheden over Aplocheilus blockii
Enkele aanvullende details over Aplocheilus blockii die niet in de voorgaande hoofdstukken zijn behandeld:
- Euryhaline aard: De soort is euryhaline, wat betekent dat hij zowel in zoet als in brak water kan leven. Dit is relevant voor het aquariumbeheer, aangezien een lichte saliniteit mogelijk gunstig kan zijn.
- Gevoeligheid: De soort is gevoelig voor oodinium en kopersulfaatmedicatie. Dit is essentiële informatie voor het behandelen van ziekten.
- Moeilijkheden bij kweek: Hoewel de kweek niet als moeilijk wordt beschouwd, worden problemen met een lage eiproductie en een lage overlevingskans van de eieren en jongen gemeld. Het is belangrijk om de waterparameters nauwlettend in de gaten te houden en de jongen direct na het uitkomen van de ouders te scheiden.
- Variatie in seksratio: De seksratio bij kweekpogingen kan variëren, met soms een overwicht aan mannetjes of vrouwtjes. De oorzaak hiervan is niet duidelijk terug te vinden.
- Voedsel: Hoewel ze droogvoer accepteren, is levend voer essentieel voor hun welzijn. Een gevarieerd dieet is belangrijk voor een optimale gezondheid.
- Waterhardheid: De waterhardheid moet voor de voortplanting matig hard en alkalisch zijn. Te zacht water is niet geschikt voor de eieren.
- Temperatuur: De optimale temperatuur ligt tussen de 24-27°C, maar een verhoging tot ongeveer 28°C kan de voortplanting stimuleren.
Deze aanvullende informatie geeft een completer beeld van de specifieke behoeften en eigenschappen van Aplocheilus blockii in zowel het wild als in een aquariumomgeving.
Conclusie
Aplocheilus blockii, de Dwergpanchax, is een relatief kleine, aantrekkelijke vis met een interessante combinatie van kenmerken. Hoewel de kweek niet extreem moeilijk is, vereist succesvolle voortplanting aandacht voor waterparameters (matig hard en alkalisch water), een gevarieerd dieet met levend voedsel en het onmiddellijk scheiden van de jongen van de ouders om kannibalisme te voorkomen.
De soort is geschikt voor zowel beginners als gevorderde aquarianen, maar vereist wel een basiskennis van aquariumbeheer. Hun roofzuchtige aard en gevoeligheid voor bepaalde ziekten en medicijnen vereisen een zorgvuldige selectie van medebewoners en een proactieve aanpak van waterkwaliteit. Hun euryhaline aard biedt wel flexibiliteit in de waterparameters. Over het algemeen is het een fascinerende soort om te houden, maar vereist het wel een beetje aandacht en kennis.
Video
Auteur
John de Lange
Copyright foto’s
